Zihin üzerine çalışmalar yürüten bilim insanları ve psikologlar, insan zihni ve zihinsel faaliyetler hakkında bilinenlerin oldukça sınırlı olduğunu ortaya koyan yeni veriler paylaşıyor. Bilimsel araştırmalar, düşüncelerin formlarına ve bilinç akışı süreçlerine dair yerleşik kabulleri yeniden sorgulatıyor. Yürütülen yeni çalışmalar, düşüncelerin her zaman kelimelerden oluşmadığını, genellikle ön sözel imgeler, duyumlar veya kavramlar şeklinde ortaya çıktığını gösteriyor.
Psikolojide Deskrüptif Deneyim Örneklemesi Y
öntemi Kullanılıyor
Nevada Üniversitesi'nde görevli psikolog Russell T. Hurlburt, elli yıl boyunca geliştirdiği deskrüptif deneyim örneklemesi yöntemiyle bireylerin içsel deneyimlerini kayıt altına alıyor. Bu yöntem kapsamında katılımcılar, günün rastgele anlarında sinyal veren bir cihaz taşıyor ve sinyali duydukları anda zihinlerinden geçenleri not ediyor. Araştırmanın temel amacı, gözlem veya yansıtma eylemiyle bozulmamış, saf içsel deneyim anlarını yakalamak olarak ifade ediliyor.
Tarihsel bağlamda zihinsel süreçlerin incelenmesi, 1890 yılında 'Psikolojinin İlkeleri' adlı eseri yayımlayan Amerikalı psikolog William James'e kadar uzanıyor. James, zihindeki 'dilin ucunda' olma hissini ve kelimelere dökülmemiş düşünce formlarını yoğun bir zihinsel aktivite olarak tanımlıyor.
Düşüncelerin Yalnızca Küçük Bir Kısmı İçsel Konuşmalardan Oluşuyor
Hurlburt'ün yarım asırlık veri tabanından elde edilen sonuçlar, içsel konuşma eyleminin toplumda sanıldığı kadar yaygın olmadığını kanıtlıyor. Araştırma örnekleminin yüzde yirmi beşinden daha azı, düşüncelerini içsel bir ses veya kelimeler aracılığıyla deneyimlediğini raporluyor. Katılımcıların beşte biri ise tamamen kelimelerden ve imgelerden bağımsız, 'sembolize edilmemiş' düşünce formları bildiriyor. Bu durum, bireylerin düşünme biçimleri arasında büyük yapısal farklılıklar olduğunu bilimsel olarak doğruluyor.
Nörofenomenoloji ile Zihin Gezinmesi ve Bilinçaltı İnceleniyor
İngiliz Kolumbiyası Üniversitesi'nden psikolog Kalina Christoff Hadjiilieva, bireylerin kişisel bildirimlerini beyin görüntüleme teknolojileriyle birleştiren nörofenomenoloji adlı hibrit bir yaklaşım uyguluyor. Araştırmacıya göre zihinsel deneyimlerin yüzde otuz ile elli arasındaki devasa bir bölümü, dış uyaranlardan ziyade doğrudan zihnin kendisi tarafından üretiliyor. Bu zaman dilimi ağırlıklı olarak zihin gezinmesi, hayal kurma ve serbest düşünme gibi süreçleri kapsıyor. Beyin taramalarında bu durum, korteksin ön kısmındaki yürütücü kontrol ağı ile beynin daha arka kısmındaki varsayılan mod ağı arasındaki bir değişim olarak gözlemleniyor.
Spontane Düşünceler Bilince Ulaşmadan Önce Hipokampusta İşleniyor
Araştırmacılar, bilinçaltı kökenlerini belirlemek amacıyla uzun süreli meditasyon uygulayıcılarıyla detaylı bir deney gerçekleştirdi. Deneklerden fMRI taramaları sırasında zihinlerinde spontane bir düşünce belirdiği an bir butona basmaları istendi. Tarama verilerinde, beynin hafıza ve öğrenme merkezi olan hipokampus bölgesindeki aktivitenin, düşüncenin denek tarafından fark edilmesinden yaklaşık dört saniye önce ani bir artış gösterdiği tespit edildi. Bilim insanları, spontane düşünce süreçlerinin bilince ulaşmadan önce uzun ve karmaşık bir işlemden geçtiğini belirtiyor.
Bilinçaltı Kavramı Geçmişte Bilimsel Meşruiyet Uğruna Göz Ardı Edildi
Modern psikolojinin ilk dönemlerinde bilinçaltı kavramının dışlanması, araştırmacılar tarafından disiplinin bilimsel meşruiyet kazanma çabalarına bağlanıyor. On dokuzuncu yüzyılın sonlarında psikolojinin yalnızca bilinç ve zihni eşdeğer tutarak sınırlarını çizdiği, bilinçaltı süreçlerin ise ağırlıklı olarak psikiyatri alanına bırakıldığı ifade ediliyor. Günümüzde ise bu alanın yeniden deneysel bilimin kapsamına alınması için çalışmalar yürütülüyor.
Araştırmacılar, modern çalışma sistemlerinin zihin gezinmesini verimsiz bulmasına rağmen, Darwin ve Beethoven gibi tarihi figürlerin rutinlerinin yapılandırılmamış serbest zamanlara dayandığını hatırlatıyor. Bilim insanları, spontane düşüncelerin yaratıcılığın ve zihinsel bütünlüğün temel kaynaklarından biri olduğunu vurguluyor.
