Reuters'ın haberine göre Avrupa'nın ABD Başkanı Donald Trump ile arasındaki zorlu ilişkiyi kolayca yönetebileceğini düşünenler için geçtiğimiz haftalar pek de güven verici geçmedi.
Trump bu hafta, İran savaşı hakkındaki eleştirileri nedeniyle Almanya Başbakanı Friedrich Merz'e sert tepki göstererek onu "tamamen etkisiz" olarak nitelendirdi ve Almanya'daki 36 bin 400 ABD askerini geri çekmekle tehdit etti. Ayrıca, İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ı "Winston Churchill değil" diyerek kişisel ifadelerle hedef aldı ve İngiltere'den yapılan ithalata "büyük gümrük vergileri" uygulamakla tehdit etti. Avrupa için daha da endişe verici olanı ise ABD Savunma Bakanlığı'nın, İran savaşı'nda ABD operasyonlarını desteklemediğini düşündüğü NATO müttefikleri için yaptırımları gündeme getirmesi oldu. Bu adımlar arasında İspanya'nın üyeliğinin askıya alınması ve ABD'nin Falkland Adaları'nı bir İngiliz toprağı olarak tanımasının gözden geçirilmesi de yer alıyor.
Müttefikler İçin Beklenmedik Yaptırım Tehditleri
Bir Avrupalı diplomat durumu "En hafif tabirle sinir bozucu," şeklinde değerlendirerek, "Her an her şeye hazırlıklıyız," dedi.
İran savaşı konusundaki anlaşmazlıklar üzerinden yapılan bu son ABD çıkışları, ABD-Avrupa arasındaki transatlantik ilişkiler dengesini ikinci Trump yönetiminin ilk günlerine geri döndürmüş görünüyor ve öngörülemez bir müttefikle başa çıkmanın en iyi yolunun ne olduğu konusunda yeni sorular ortaya çıkarıyor. İkinci bir Avrupalı diplomat, Trump'ın ilk döneminde kendisiyle çalkantılı bir ilişki yaşayan eski Almanya Başbakanı Angela Merkel'in doğru yaklaşımı modellediğini belirtti.
Söz konusu diplomat, "Artık Trump'la nasıl başa çıkacağımızı biraz öğrendik. Anında tepki vermemeli, fırtınanın geçmesini beklemeli ve bu sırada pozisyonunuzu sağlam bir şekilde korumalısınız," ifadelerini kullandı.
"Dalkavukluk Bile İşe Yaramıyor"
Diplomat, dalkavukluk yapmaya çalışanların bile Trump'ın öfkesiyle karşılaştığını belirterek, "Bunu deneyen herkes, diğerleri gibi hakaret yağmuruna tutuldu. Artık herkes dalkavukluğun da işe yaramadığını fark etti," dedi. Beyaz Saray konuyla ilgili henüz bir açıklama yapmadı.
Liderler Yeniden Hedef Tahtasında
Geçtiğimiz yıl uygulanan ABD gümrük vergileri, Trump'ın Grönland'ı satın alma girişimi ve Ukrayna'ya yapılan ABD yardımındaki kesinti, transatlantik ilişkiler üzerinde derin sarsıntılara yol açmıştı.
Aralarında Starmer, Merz ve İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'nin de bulunduğu bazı Avrupalı liderler; düzenli ziyaretler, ticaret anlaşmaları ve iç politikada popüler olmayan bazı politika değişiklikleri ile bağları istikrara kavuşturmaya çalıştı. Ancak şubat ayında başlayan İran savaşı sonrasında kendilerini yeniden hedef tahtasında buldular.
Avrupa'da "Trump'ın dilinden anlayan kişi" olarak bilinen NATO Genel Sekreteri Mark Rutte bile bu ay Beyaz Saray'da yapılan bir görüşmede Trump'ın azarından kurtulamadı. Trump ayrıca, bir dönem favori Avrupalı lideri olan Meloni'yi de İran savaşı eleştirileri ve Papa Leo'ya yönelik "kabul edilemez" olarak nitelendirdiği sözlü saldırısı nedeniyle kınadığı için sert bir şekilde eleştirdi.
ABD İçinden de Tepkiler Yükseliyor
ABD yönetimindeki birçok isim Avrupa'ya derin bir şüpheyle yaklaşsa da, başkanın kendi partisi olan Cumhuriyetçi Parti'nin tüm üyeleri Trump'ın yaklaşımını desteklemiyor.
Trump'ın Almanya'daki asker sayısını azaltma tehdidinin ardından Cumhuriyetçi Temsilci Don Bacon perşembe günü X platformunda yaptığı paylaşımda, "NATO müttefiklerine yönelik devam eden saldırılar ters etki yaratıyor, bu yorumlar Amerikalılara zarar veriyor," diye yazdı. Bacon, "Almanya'daki iki büyük hava üssü bize üç kıtada harika bir erişim imkanı sağlıyor. Kendi ayağımıza sıkıyoruz," ifadelerini kullandı.
Trump'ın bu haftaki sosyal medya paylaşımlarının bir kısmı Avrupalı yetkilileri hazırlıksız yakaladı. Almanya'daki asker sayılarıyla ilgili paylaşımdan iki saatten kısa bir süre önce, Berlin'in en üst düzey generali Carsten Breuer gazetecilere verdiği demeçte, günün erken saatlerinde Pentagon'da Savunma Müsteşarı Elbridge Colby ile görüştüğünü ve Almanya'nın yeni askeri stratejisi için onay aldığını söylemişti. Breuer, asker azaltılması konusunun gündeme geldiğine dair hiçbir belirti vermemişti. Almanya büyükelçiliği ise konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçındı.
Eski bir üst düzey ABD savunma yetkilisi, Alman askeri yetkililerin durum konusunda oldukça iyimser olduğunu ve askeri işbirliğinin bozulmadığını belirterek, "Onlar, 'Bu filmi daha önce gördük. Çok fazla gürültü kopacak ama günün sonunda hiçbir şey değişmeyecek' diyorlar," ifadelerini kullandı.
Avrupa'nın ABD'ye Karşı Muhalefeti Güçleniyor
Johns Hopkins Üniversitesi'ndeki Amerikan-Alman Enstitüsü'nün başkanı olan eski ABD'li diplomat Jeffrey Rathke, Avrupalı müttefiklerin, büyük ölçüde ülkelerindeki siyasi baskıların da etkisiyle Trump'ın politikalarına karşı muhalefetlerinde daha cesur hale geldiklerini söyledi.
Rathke, "Merz, ABD'nin İran savaşı kararına yönelik eleştirilerinde giderek daha sivri bir dil kullanmaya başladı," diyerek, "Sadece iki ay önce 'ABD'ye ders vermek bizim haddimize değil' demek için çaba sarf eden birinin tutumunda açıkça bir şeyler değişti," değerlendirmesinde bulundu. Savaşla bağlantılı enerji maliyetlerindeki artışa atıfta bulunan Rathke, "ABD'nin girdiği savaş, Alman halkının öylece uzaktan izleyebileceği bir şey değil. Onları doğrudan etkiliyor," dedi.
Avrupalı diplomatlar, kıta ile ABD'nin "tektonik plakaları" yer değiştiriyor olsa da transatlantik bağlar konusunda kararlı olduklarını, ancak artık değişim gerektiğini belirtiyor.
Bir Batılı diplomat, Avrupalıların askeri kapasitelerini genişletmek için hızla harekete geçtiğine dikkat çekerek, "Bizim için en önemli ders, artık İkinci Dünya Savaşı sonrası statükoya güvenemeyeceğimizdir. Sadece yumuşak güç alanı olmakla kalamayız, aynı zamanda askeri güçle de desteklenen bir alan olmalıyız," dedi.
