Anayasa Mahkemesi (AYM), belirli şartları taşıyan kişilerin cinsiyet değişikliği talebinde bulunabilmesine imkan tanıyan düzenlemenin iptali istemini reddetti.
Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi, baktığı bir davada, cinsiyet değişikliğine ilişkin hüküm içeren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürerek düzenlemenin iptali için AYM'ye başvurdu.
Başvuruda, cinsiyet değişikliğine izin verilmesinin, yaratılıştan gelen biyolojik farklılıkların hukuki sonuçlarını ortadan kaldırdığı, ayrıca askerlik hizmeti ve bazı mesleklerdeki cinsiyete dayalı düzenlemeleri işlevsiz hale getirdiği öne sürüldü. Bu durumun, Anayasa'da yer alan "kimsenin cinsiyetine uygun olmayan bir işte çalıştırılamayacağı" hükmüyle çeliştiği savunuldu.
"Düzenleme Açık ve Öngörülebilir"
Yüksek Mahkeme, söz konusu düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olmadığına hükmederek iptal talebini reddetti.
Kararda, Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinde yer alan hükümlerin açık şekilde düzenlendiği belirtildi. Buna göre:
Cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak iznin verilebilmesi için, istem sahibinin 18 yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması, ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmi sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır. Verilen izne bağlı olarak amaç ve tıbbi yöntemlere uygun bir cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin resmi sağlık kurulu raporuyla doğrulanması halinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verilir.
AYM, düzenlemenin belirli, açık ve öngörülebilir hükümler içerdiğini, bu nedenle kanunilik şartını taşıdığını vurguladı.
Kararda, cinsiyet değişikliğine ancak mahkeme kararıyla izin verilmesi şartının, kamu düzeninin korunması ve bireyin sağlığının güvence altına alınması amacı taşıdığı belirtildi.
Mahkeme ayrıca, bu düzenlemenin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamaya yönelik olduğunu değerlendirdi.
AYM'den 'Takdir Yetkisi' Vurgusu
Başvuruda ileri sürülen iddialara değinilen kararda, düzenlemenin herkes için değil, yalnızca belirli şartları taşıyan bireyler için geçerli olduğuna dikkat çekildi.
AYM, cinsiyet değişikliğinin ancak tıbbi açıdan zorunlu görülen kişiler için mümkün olduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
"Kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında kalan cinsiyet değişikliğini öngören kuralın Anayasa’yla çelişen bir yönünün bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anayasa Mahkemesi açıklanan gerekçelerle kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar vermiştir."
Böylece Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinde yer alan cinsiyet değişikliği düzenlemesi yürürlükte kalmaya devam edecek.
