Yeşil ticaret kurallarında son yılların en köklü değişikliği bugün itibarıyla hayata geçiyor. Avrupa Birliği (AB), çelik, çimento ve diğer yüksek karbonlu ürünleri birliğe satan şirketlerin, düşük karbon düzenlemelerine uyduklarını kanıtlamalarını zorunlu kılıyor; aksi takdirde şirketler para cezalarıyla karşı karşıya kalacak. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), hem eşit bir rekabet ortamı yaratmayı hem de küresel çapta dekarbonizasyonu teşvik etmeyi amaçlıyor.
Uygulamadaki Belirsizlikler ve İngiltere ile Anlaşmazlık
Uzmanlar, kuralların nasıl uygulanacağına dair netliğin olmaması ve İngiltere hükümetinin Brüksel ile bu konuda bir anlaşmaya varamaması nedeniyle, ilk aşamalarda ciddi bir kafa karışıklığı yaşanabileceği konusunda uyarıyor. Avrupa Komisyonu'nun Sanayi Stratejisinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Stéphane Séjourné, şirketlerin bu mekanizmayı memnuniyetle karşılaması gerektiğini belirtti. Séjourné, amacın AB ve denizaşırı rakipler arasında eşit şartlar oluşturmak olduğunu vurguladı.
Avrupalı Üreticiler İçin Rekabet Gücü Vurgusu
Séjourné yaptığı açıklamada, 'Avrupalı endüstriyel üreticiler, dekarbonizasyon çabalarında caydırılmamalı, aksine teşvik edilmelidir' ifadelerini kullandı. Bu reformun, AB ve AB dışı üreticiler arasında eşit rekabet koşulları sağlamak için kritik öneme sahip olduğunu belirten Séjourné, mekanizmanın güçlendirilmesinin Avrupa sanayisinin rekabet gücünü dünya sahnesinde koruyacağını savundu.
Çin ve ABD'den Gelen İtirazlara Rağmen Kararlılık
Birçok ülke, diğer çevre düzenlemelerinde olduğu gibi AB'nin 'yeşil tarife' kurallarında geri adım atmasını bekliyordu. Ancak blok; Çin, ABD, Avustralya ve diğer ülkelerden gelen protestolara rağmen süreci devam ettirdi. Özellikle Çin çeliği, Avrupa çeliğine karşı sahip olduğu fiyat avantajını kaybedebilir. Bu durumun, çelik ve diğer yüksek karbonlu ürünlerde bir arz fazlası yaratabileceği ve bu ürünlerin İngiltere gibi diğer pazarlara düşük fiyatlarla (damping) satılabileceği endişesi yaratıyor. İngiltere'nin de gelecek yıl kendi karbon düzenleme mekanizmasını devreye sokması bekleniyor.
Karbon Kaçağını Önlemek İçin Sertifikalı Dönem
Yeni AB kuralları kapsamında, bloğa ihracat yapanların, ürünlerinin üretiminde ortaya çıkan karbon emisyonlarını karşılamak için sertifika satın almaları gerekecek. Mekanizma, çevre standartlarının düşük olduğu ülkelerdeki rakiplerin AB işletmelerini haksız fiyatlarla alt etmesini engellemeyi amaçlıyor. Ayrıca, üreticilerin maliyet avantajı sağlamak için düzenlemelerin gevşek olduğu bölgelere taşınmasıyla oluşan 'karbon kaçağı' durumunun da önüne geçilmesi hedefleniyor. İlk etapta kurallar; demir, çelik, alüminyum, çimento, hidrojen, elektrik ve gübre sektörlerini kapsayacak.
İngiltere Çimento Sektöründen Destek ve Uyarılar
İngiltere'deki Mineral Ürünleri Derneği İcra Direktörü Diana Casey, Avrupa ve İngiltere'deki mekanizmaların yerli üreticileri korumaya yardımcı olacağını belirtti. Casey, 'Bizim için zorluk, dünyanın geri kalanının dekarbonizasyon konusunda ayak uyduramamasıdır. Bu durum, çimento gibi ürünlerin üretimini Avrupa dışında çok daha ucuz hale getiriyor' dedi. Casey, İngiltere'ye yapılan çimento ithalatının on yıl önce pazarın %10'unu oluştururken bugün yaklaşık üçte birine ulaştığını vurgulayarak, 'Bu karbon maliyeti oyun alanını eşitlemek için mekanizmaya ihtiyacımız var' şeklinde konuştu.
Fiyatlara Etkisi ve Gelecekteki Genişleme Planları
Sandbag düşünce kuruluşunun İcra Direktörü Adrien Assous, fiyatlar üzerindeki etkinin en azından başlangıçta sınırlı olacağını öngörüyor. Assous, 'İlk birkaç yılda fiyatlar ve ekonomi üzerindeki etki oldukça hafif olacak. Kapsanan emisyon miktarı çok büyük olmadığı için aslında çok büyük olmayan bir sorunu tartışıyoruz' dedi.
Öte yandan AB, mekanizmanın kapsamını gelecekte genişletmeyi planlıyor. 2028'den itibaren makine ve elektrikli aletler gibi çelik ve alüminyum kullanan ürünlerin de kapsama alınması hedefleniyor. Bu hamle, üreticilerin üretimlerini Avrupa dışına taşıyerek karbon kurallarını atlatmaya çalışmalarını engellemeyi amaçlıyor. İngiltere hükümetinden bir sözcü ise AB ile bir karbon bağlantı anlaşması sağlamak için çalıştıklarını ve bu sayede İngiliz işletmelerinin milyarlarca sterlinlik ihracat maliyetinden muaf tutulmasını hedeflediklerini belirtti.
The Guardian
