TED Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Burcu Özgülük Üçok, çocukların dijital platformlarda maruz kaldığı tehlikelere dikkat çekti. Son dönemde artan şiddet olayları ve 'suça sürüklenen çocuk' kavramı, siber zorbalık konusunu yeniden gündeme getirdi. Uzmanlar, bu durumun önlenmesi için ailelerin çocuklarına sınırları öğretmesi, şeffaf bir iletişim kurması ve dijital platformlar üzerinde etkin bir denetim sağlaması gerektiğini vurguluyor.
Siber Zorbalığın Yıkıcı Etkileri
Akran zorbalığı ile siber zorbalık arasındaki en temel farkın zaman ve mekan sınırının olmaması olduğu belirtildi. Siber zorbalık mağduru bir çocuğun üzerindeki olumsuz etkilerin uzun süre devam edebileceği ve bu durumun çocuklar için yıkıcı sonuçlar doğurabileceği ifade edildi. Dijital ortamda sergilenen olumsuz davranışların kalıcı olabildiği ve hızla yayılabildiği, buna maruz kalan çocuğun ise kendini bu durumdan kurtarmasının giderek zorlaştığı aktarıldı.
Çocukların büyüme çağında bilişsel kapasitelerini artırmaya çalışırken aynı zamanda karmaşık duygularla baş etmeye çalıştıkları belirtildi. Sosyal medyada, oyunlarda veya izlenen içeriklerde karşılaşılan durumların, çocuğun gelişimsel olarak baş edebileceği seviyenin üzerinde olabileceğine dikkat çekildi. Dr. Üçok, çocukların empati geliştirme ve dürtü kontrolü konularında yetişkinler kadar yetkin olmadığını hatırlatarak, maruz kalınan içeriklerin ebeveyn denetimi ve gözetimi altında olması gerektiğini savundu. Çocuğun yaşına uygun olmayan içeriklere maruz kalmasının, dışarıdan gelen yönlendirmelere açık hale gelmesine neden olabileceği kaydedildi.
Dijital Okuryazarlık ve Sınır Eğitimi
Gelişen teknolojiyle birlikte çocukları dijital dünyadan tamamen mahrum bırakmanın mümkün olmadığı, ancak kontrolün elden bırakılmaması gerektiği vurgulandı. Ailelerin, çocuklarının oynadığı oyunları, izlediği içerikleri ve mesajlaşma süreçlerini bilmesi gerektiği ifade edildi. Şiddet içerikli oyunların veya kontrolsüz paylaşımların, çocuklarda neden-sonuç ilişkisini kurmayı zorlaştırabileceği ve onları suça yönlendirebileceği belirtildi. Dijital platformlar üzerindeki sınırların netleştirilmesi gerektiğine işaret eden Üçok, 'Yetişkin bilirse çocuk da öğrenir' ifadesiyle ebeveynlerin farkındalık düzeyinin önemine değindi.
Çocukların siber zorbalığa uğradıklarında veya zorbalık uyguladıklarında, bu durumu genellikle ailelerinden saklama eğiliminde oldukları kaydedildi. Gizliliğin, çocuğun aldığı yarayı derinleştirdiği ve maruz kaldığı zorbalık döngüsünü artırdığı belirtildi. Çözüm olarak yasaklayıcı değil, takip edici, sınırları belli olan ve güvene dayalı bir ilişki kurulması önerildi. Okul, aile ve toplum genelinde farkındalık artırılarak, yasal düzenlemeler ve doğru yönlendirmelerle çocukların suça sürüklenmesinin veya zarar görmesinin önüne geçilebileceği ifade edildi.
