"Askeri ve Jeopolitik Perspektiften ABD/İsrail-İran Savaşı ve Türkiye" başlıklı raporda; modern harp ortamının dijitalleştiği, hava savunma sistemlerinin asimetrik tehditler karşısında kırılganlaştığı ve Türkiye için yeni bir savunma doktrininin zorunlu hale geldiği vurgulandı.
Milli İstihbarat Akademisi Başkanı Prof. Dr. Talha Köse, raporun önsözünde daha önce yayımladıkları "12 Gün Savaşı" raporundaki öngörülerin büyük ölçüde gerçekleştiğini belirterek, ABD'nin sürece doğrudan dahil olmasıyla askeri doktrinler ve teknoloji alanındaki dönüşümün hızlandığına dikkat çekti.
Rapora göre, 28 Şubat 2026'da başlayan savaş, askeri stratejilerin artık platform merkezli (tank, uçak vb.) yapıdan veri, ağ ve operasyonel sürdürülebilirlik eksenli yeni bir boyuta evrildiğini kanıtladı. Yapay zeka destekli sistemlerin hedef tespiti, istihbarat ve hava savunma süreçlerinde yoğun kullanımı karar alma döngülerini dramatik biçimde hızlandırdı. Modern savaşta üstünlüğün artık sadece insan kapasitesiyle değil; veri işleme ve algoritmik analizle sağlandığı belirtildi. Radar sistemleri, veri bağları, SATCOM (uydu haberleşmesi) altyapısı ve elektronik harp kabiliyetinin savaşın sonucunda doğrudan belirleyici olduğu; elektromanyetik spektrum hakimiyetinin fiziksel cephe kadar kritik hale geldiği aktarıldı.
"Mutlak Hava Savunma Şemsiyesi" Dönemi Kapandı
Savaşın en dikkat çekici sonuçlarından biri, "geçilemez hava savunma sistemi" anlayışının sürdürülebilir olmadığının anlaşılması oldu.
İran’ın düşük maliyetli kamikaze dronlar ve çoklu füze saldırılarıyla, yüksek maliyetli çok katmanlı hava savunma sistemlerini belirli ölçülerde aşabildiği görüldü. Yoğun füze tehdidi altında uçak gemileri, tanker uçaklar ve havadan erken ihbar platformları gibi devasa askeri unsurların hareket alanlarının daraldığı tespit edildi. Bütünleşik bir mimari için erken ihbar, siber gelecek, siber güvenlik ve elektronik harbin bir arada kullanılması gerektiği vurgulandı.
Savaşın sadece askeri unsurlarla sınırlı kalmayıp enerji tesisleri, iletişim ağları ve lojistik merkezleri de doğrudan çatışma alanına dönüştürdüğü ifade edildi. Hürmüz Boğazı, Kızıldeniz ve Doğu Akdeniz hattındaki gerilimlerin deniz ticaret hatlarını sarstığı; enerji güvenliğinin bölgesel mimarinin merkezine yerleştiği kaydedildi. Savaş sonrası dönemde Kalkınma Yolu ve Orta Koridor gibi projelerin sadece ekonomik değil, jeopolitik birer güvenlik projesi haline geldiği hatırlatıldı.
Bölgesel Dengeler Aşınıyor: İsrail-Türkiye Rekabeti Riski
Orta Doğu'da vekil aktörler ve dış güvenlik garantileri üzerinden yürüyen mevcut statünün ciddi şekilde zedelendiği aktarılan raporda jeopolitik risklere şu sözlerle dikkat çekildi:
İran'ın bölgesel kapasitesi önemli ölçüde aşınmış olsa da etkisi tamamen ortadan kalkmamıştır. Ancak İsrail’in bu zayıflamayı stratejik bir fırsat olarak görerek Suriye, Lübnan ve Doğu Akdeniz hattında operasyonel alanını genişletme eğilimi, bölgesel mimariyi daha kırılgan hale getirmektedir. İsrail’in bölgeyi kendi lehine şekillendirme arayışı, Türkiye ile stratejik rekabet ihtimalini artırmaktadır.
Türkiye İçin Yol Haritası: "Üç Boyutlu Derinlik" ve Esnek Diplomasi
Raporun sonuç bölümünde, ortaya çıkan bu tarihi kırılmanın Türkiye açısından hem riskler barındırdığı hem de uzun vadeli bir "stratejik ölçek büyütme" fırsatı sunduğu belirtildi. Bu kapsamda Türkiye'nin yeni dönem stratejik öncelikleri şu şekilde sıralandı:
Sektörde yalnızca yüksek teknoloji üretiminin yeterli olmadığı; seri üretim kapasitesi, mühimmat sürdürülebilirliği, stok kapasitesi ve tedarik güvenliğinin de stratejik birer zorunluluk haline geldiği aktarıldı. Hava ve füze savunması, elektromanyetik spektrum hakimiyeti, stratejik altyapı güvenliği ve dağıtık komuta-kontrol mimarileri alanlarında modern adımların atılması gerektiği belirtildi.
Ankara'nın savaş sürecinde İran, Körfez ülkeleri, Pakistan, Avrupa ve ABD ile iletişim kanallarını eş zamanlı olarak sürdürebilmesinin, yeni bölgesel güvenlik mimarisinde "dengeleyici ve kolaylaştırıcı" bir rol üstlenme kabiliyetini kanıtladığı vurgulandı. Çatışma süresince yoğunlaşan Türkiye karşıtı propaganda, dezenformasyon ve manipülasyon faaliyetlerine karşı toplumsal dayanıklılığın artırılması ve gerekli tedbirlerin alınması gerektiği kaydedildi.
Milli İstihbarat Akademisi, Türkiye'nin jeopolitik konumu, savunma sanayisi altyapısı ve operasyonel deneyimi sayesinde yeni dönemde "güvenlik ve istikrar sağlayıcı" aktörlerden biri haline geldiğini belirterek, bu başarının çok katmanlı güvenlik yaklaşımının kurumsallaştırılmasına bağlı olduğunu altını çizdi.
