Washington yönetimi, Venezuela'da yaşanan iktidar değişikliği ve Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun ABD güçleri tarafından yakalanmasının ardından ülkenin enerji geleceği için harekete geçti. Beyaz Saray ve Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, son haftalarda gerçekleştirdikleri görüşmelerde ABD'li petrol endüstrisi yöneticilerine kritik bir mesaj verdi. Yetkililer, şirketlerin yirmi yıl önce Venezuela tarafından el konulan varlıklarının tazminatını alabilmeleri için ülkeye hızlı bir dönüş yapmaları ve harap olmuş sektörü canlandırmak adına ciddi sermaye yatırımı yapmaları gerektiğini iletti.
'Alacaklarınızın Tahsili İçin Sektörü Yeniden İnşa Edin'
2000'li yıllarda Venezuela'nın merhum lideri Hugo Chavez, devlete ait petrol şirketi PDVSA'nın operasyonel kontrolünü artırmayı reddeden uluslararası petrol şirketlerinin varlıklarını kamulaştırmıştı. O dönemde ABD'li petrol devi Chevron, ülkede kalarak PDVSA ile ortak girişimler kurma yoluna gitmiş, rakipleri Exxon Mobil ve ConocoPhillips ise ülkeyi terk ederek uluslararası tahkim yoluna başvurmuştu.
ABD Başkanı Donald Trump, Cumartesi günü yaptığı açıklamada, Maduro'nun devrilmesinin hemen ardından Amerikan şirketlerinin zor durumdaki petrol sektörünü canlandırmak için harcama yapmaya hazır olduğunu belirtti. Yönetim ile petrol yöneticileri arasında yapılan görüşmelerde, şirketlerin kamulaştırmadan doğan alacaklarını tahsil edebilmeleri için ön koşul olarak Venezuela petrol endüstrisini yeniden inşa etmeleri ve gerekli finansmanı bizzat sağlamaları gerektiği vurgulandı.
Bu durum, özellikle ConocoPhillips gibi firmalar için milyarlarca dolarlık yeni bir maliyet anlamına geliyor. Şirket, Chavez dönemindeki kamulaştırmalar nedeniyle yaklaşık 12 milyar dolarlık bir alacağın peşindeyken, Exxon Mobil de 1,65 milyar dolarlık tahkim davası yürütüyor. Trump yönetimi, geçtiğimiz ay yaptırım uygulanan petrol tankerlerine yönelik abluka emri verdiğinde de bu kamulaştırma konusunu gündeme getirmişti.
Güvenlik Riskleri ve Altyapı Sorunları Yatırımcıyı Düşündürüyor
Şirketlerin Venezuela'ya dönüp dönmeyeceği, yönetim kurulları ve hissedarların risk analizlerine bağlı olacak. ConocoPhillips sözcüsü, Venezuela'daki gelişmeleri ve küresel enerji arzına etkilerini izlediklerini, ancak gelecekteki ticari faaliyetler hakkında spekülasyon yapmak için henüz erken olduğunu belirtti. Exxon Mobil ise konuya ilişkin soruları yanıtsız bıraktı.
Şirketler ülkeye dönmeyi kabul etse bile, petrol üretiminin anlamlı bir seviyeye ulaşması yıllar alabilir. Güney Amerika ülkesi dünyanın en büyük rezervlerinden birine sahip olmasına rağmen, kötü yönetim, yatırım eksikliği ve yaptırımlar nedeniyle üretim son on yılda dibe vurdu. OPEC kurucu üyesi olan Venezuela, 1970'lerde günde 3,5 milyon varil (küresel üretimin %7'si) üretim yaparken, bu rakam geçen yıl 1,1 milyon varile (küresel üretimin %1'i) kadar geriledi.
Uzmanlar, sözleşme çerçevesindeki belirsizliklerin yanı sıra, geri dönmeyi düşünen şirketlerin ciddi güvenlik endişeleri, harap olmuş altyapı, ABD operasyonunun yasallığına dair tartışmalar ve uzun vadeli siyasi istikrarsızlık ihtimaliyle başa çıkmak zorunda kalacağını vurguluyor.
Reuters
