9 Ocak Tarihte Bugün: Zaferin Gururu ve Kayıpların Hüznü Bir Arada
Tarih yaprakları 9 Ocak'ı gösterdiğinde, Türkiye tarihi hem büyük bir askeri zaferin gururunu hem de toplumsal hafızada derin yaralar açan suikast ve kayıpların hüznünü bir arada yaşadı. 1916 yılında Gelibolu Yarımadası'ndan son düşman askerinin çekilmesiyle Çanakkale Zaferi perçinlenirken, tam 80 yıl sonra 1996'da Türkiye, Sabancı Center suikastı ve gazeteci Metin Göktepe'nin ölümüyle sarsıldı. Edebiyat dünyamızın dev isimleri Halide Edip Adıvar ve Cemal Süreya'nın aramızdan ayrıldığı bu gün, aynı zamanda fotoğrafçılığın doğuşu ve Birleşmiş Milletler binasının açılışı gibi küresel olaylara da tanıklık etti.
Tarihte Bugün Meydana Gelen Olaylar
Türkiye'nin yakın siyasi ve askeri tarihinde 9 Ocak, dönüm noktalarıyla doludur.
- 1792 - Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya arasındaki savaşı sona erdiren Yaş Antlaşması imzalandı.
- 1839 - Fransız Bilimler Akademisi, Daguerreotype adı verilen fotoğrafçılık işlemini dünyaya duyurdu.
- 1853 - Rus Çarı I. Nikolay, Osmanlı İmparatorluğu için 'Hasta Adam' tabirini ilk kez kullandı.
- 1905 - Rusya'da 'Kanlı Pazar' olarak bilinen olayda, Moskova'da Kışlık Saray'a yürüyen işçilerin üzerine ateş açıldı.
- 1916 - Seddülbahir Muharebeleri sona erdi. İngiliz birliklerinin Gelibolu Yarımadası'ndan tamamen çekilmesiyle 5. Ordu Komutanı Otto Liman von Sanders, zaferi telgrafla bildirdi.
- 1922 - Hatay'ın Dörtyol ilçesi Fransız işgalinden kurtuldu.
- 1936 - Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi (DTCF), Atatürk'ün katıldığı törenle eğitim hayatına başladı.
- 1937 - Josef Stalin tarafından sürgüne gönderilen Lev Troçki, Meksika'ya gitti.
- 1951 - New York'ta Birleşmiş Milletler genel merkezi açıldı.
- 1961 - Basın hayatını düzenleyen Basın İlan Kurumu kuruldu.
- 1964 - Panama Kanalı bölgesinde Amerikan karşıtı gösteriler çıktı.
- 1968 - Surveyor 7 adlı uzay aracı Ay yüzeyine yumuşak iniş yaptı.
- 1969 - Ses hızını aşan yolcu uçağı Concorde, deneme uçuşunu başarıyla tamamladı.
- 1978 - Türkiye'de akaryakıt sıkıntısı nedeniyle Çapa Tıp Fakültesi soğuktan tatil edildi; hastaneler hasta kabulünü durdurdu.
- 1979 - Ankara'da iki trenin çarpışması sonucu 32 kişi hayatını kaybetti.
- 1991 - Toplu taşıma araçlarında sigara içilmesi ve tütün reklamları yasaklandı.
- 1992 - Bosnalı Sırplar, Radovan Karadzic liderliğinde 'Bosna Hersek Sırp Cumhuriyeti'ni ilan etti.
- 1996 - Evrensel Gazetesi muhabiri Metin Göktepe'nin cansız bedeni Eyüp'te bulundu.
- 1996 - İş dünyasını sarsan suikast: Sabancı Holding Yönetim Kurulu Üyesi Özdemir Sabancı, Toyotasa Genel Müdürü Haluk Görgün ve sekreter Nilgün Hasefe, Sabancı Center'da DHKP/C üyelerince öldürüldü.
- 2005 - Mahmud Abbas, Filistin Devlet Başkanlığına seçildi.
- 2007 - Adana'dan Irak'a giden ve Türk işçileri taşıyan uçak Bağdat yakınlarında düştü, 34 kişi öldü.
- 2009 - Şair Nâzım Hikmet'in Türk vatandaşlığından çıkarılmasına ilişkin karar yürürlükten kaldırıldı.
- 2011 - Güney Sudan'da bağımsızlık referandumu yapıldı.
- 2020 - Çin, Covid-19 (SARS-CoV-2) virüsünden kaynaklı ilk ölümü resmen duyurdu.
9 Ocak Tarihinde Doğan Ünlüler ve Tarihi Kişilikler
- 1590 - Fransız ressam Simon Vouet.
- 1778 - Türk müziğinin büyük bestekârı Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi.
- 1908 - Varoluşçuluk akımının öncüsü ve feminist yazar Simone de Beauvoir.
- 1913 - ABD'nin 37. Başkanı Richard Nixon.
- 1917 - Türk şiirinin önemli sesi Cahit Külebi.
- 1922 - Nobel ödüllü Amerikalı biyolog Har Gobind Khorana.
- 1925 - Western filmlerinin unutulmaz oyuncusu Lee Van Cleef.
- 1941 - Efsanevi folk şarkıcısı ve aktivist Joan Baez.
- 1944 - Led Zeppelin grubunun gitaristi Jimmy Page.
- 1955 - Oscar ödüllü aktör J. K. Simmons.
- 1958 - Mehmet Ali Ağca.
- 1970 - Ünlü şarkıcı Lara Fabian.
- 1978 - İtalyan futbolcu ve teknik direktör Gennaro Gattuso.
- 1982 - Cambridge Düşesi Kate Middleton.
- 1989 - Oyuncu Nina Dobrev.
9 Ocak Tarihinde Hayatını Kaybedenler
- 1873 - Fransa İmparatoru III. Napolyon.
- 1878 - İtalya'nın birleşmesini sağlayan kral II. Vittorio Emanuele.
- 1945 - Türk yazar Osman Cemal Kaygılı.
- 1951 - Diyanet İşleri eski Başkanı Ahmet Hamdi Akseki.
- 1964 - Türk edebiyatının usta kalemi ve Kurtuluş Savaşı'nın 'Halide Onbaşı'sı Halide Edip Adıvar.
- 1990 - 'İkinci Yeni' şiirinin öncüsü Cemal Süreya.
- 1996 - İş insanı Özdemir Sabancı.
- 1996 - Gazeteci Metin Göktepe.
- 2013 - Nobel ödüllü iktisatçı James M. Buchanan.
- 2016 - Türk müzisyen Bircan Pullukçuoğlu.
- 2022 - Amerikalı komedyen ve oyuncu Bob Saget.
- 2025 - Türk siyasetçi ve hukukçu Ahmet İyimaya.
İlişkili Haber
