8 Şubat, tarih sayfalarında imparatorlukların kaderini değiştiren olaylara ve bilim dünyasındaki devrimlere ev sahipliği yapmıştır. İskoçya Kraliçesi Mary Stuart'ın 19 yıllık hapis hayatının ardından idam sehpasında son bulan trajik hikayesinden, periyodik tablonun mucidi Mendeleyev'in doğumuna kadar pek çok kritik gelişme bugün yaşandı.
Ayrıca bugün, Türk müziği için hüzünlü bir tesadüfü barındırır. Cem Karaca ve Müzeyyen Senar gibi iki efsane, farklı yıllarda ama aynı günde aramızdan ayrıldı. İşte siyasetten sanata 8 Şubat panoraması.
Dünyayı Değiştiren Tarihi Olaylar
Krallıkların yıkıldığı, savaşların başladığı ve teknolojinin siyasetle buluştuğu anlar...
- 1587 - Bir Kraliçenin Sonu: İngiltere tarihinin en çalkantılı dönemlerinden biri. İskoçya Kraliçesi Mary Stuart, kuzeni İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth'e suikast planlamak suçlamasıyla yargılandı ve 19 yıl hapis yattıktan sonra bugün kafası kesilerek idam edildi.
- 1904 - Rus-Japon Savaşı: Pasifik'te dengeler değişiyor. Japon donanması, Çin'in Port Arthur limanına sürpriz bir baskın düzenleyerek Rus filosunu vurdu. Bu olay, modern çağın ilk büyük savaşlarından biri olan Rus-Japon Savaşı'nı başlattı.
- 1919 - İşgalcinin Küstahlığı: İstanbul'a işgal kuvvetleri kumandanı olarak atanan Fransız General Franchet d'Espèrey, şehre girerken atıyla Türk Bayrağı'nın üzerinden geçerek büyük bir provokasyona imza attı. Bu olay Milli Mücadele ateşini körükleyen saygısızlıklardan biri oldu.
- 1922 - Beyaz Saray'da Radyo: İletişim çağının ayak sesleri. ABD Başkanı Warren G. Harding, Beyaz Saray'da radyoyu kullanan ilk başkan olarak tarihe geçti.
- 1935 - Türk Kadını Mecliste: Türkiye Büyük Millet Meclisi 5. dönem seçimleri yapıldı. Türk kadınları ilk kez seçme ve seçilme hakkını kullanarak meclise girdi; 17 kadın milletvekili oldu.
- 1958 - Satranç Dehası: Henüz 15 yaşında olan Bobby Fischer, Dünya Satranç Şampiyonu olarak akıl oyunları tarihine adını altın harflerle yazdırdı.
- 1963 - Irak'ta Kanlı Darbe: Bağdat'ta iktidar değişti. Abdüsselam Arif önderliğindeki Baasçı subaylar yönetimi ele geçirdi, Başbakan Abdülkerim Kasım öldürüldü.
- 2023 - OHAL Kararı: Türkiye'de yaşanan deprem felaketi nedeniyle 10 ilde 3 ay süreyle Olağanüstü Hal (OHAL) ilan edildi.
8 Şubat'ta Doğan İsimler
Bugün, hayal gücümüzü genişleten yazarların ve evrenin sırlarını çözen bilim insanlarının doğum günü.
- 1828 - Jules Verne: 'Denizler Altında Yirmi Bin Fersah', 'Seksen Günde Devri Alem' gibi eserleriyle geleceği kurgulayan, bilimkurgunun babası Fransız yazar.
- 1834 - Dimitri Mendeleyev: Kimya derslerinin vazgeçilmezi olan Periyodik Tablo'yu oluşturan Rus kimyacı. Elementlerin dünyasını düzene sokan isim.
- 1931 - James Dean: 'Asi Gençlik' filmiyle bir neslin idolü haline gelen ve çok genç yaşta trajik bir kazayla hayata veda eden Amerikalı efsane aktör.
- 1932 - John Williams: Star Wars, Jurassic Park, Harry Potter gibi filmlerin o unutulmaz müziklerini besteleyen efsanevi müzisyen.
- 1957 - Mehmet Ali Erbil: Türk televizyon tarihine damga vuran şovmen ve oyuncu.
- 1994 - Hakan Çalhanoğlu: Türk Milli Takımı'nın kaptanı, frikik ustası ve Inter'in yıldız futbolcusu.
8 Şubat'ta Hayatını Kaybedenler
- 1265 - Hülagû Han: İlhanlılar Devleti'nin kurucusu ve Bağdat'ı yıkan Moğol hükümdarı.
- 1640 - IV. Murat: Osmanlı İmparatorluğu'nun en kudretli ve otoriter padişahlarından biri olan 'Bağdat Fatihi'.
- 1725 - I. Petro: Rusya'yı modernleştirerek bir imparatorluğa dönüştüren, tarihe 'Deli' ya da 'Büyük' lakaplarıyla geçen Çar.
- 2004 - Cem Karaca: Anadolu Rock müziğinin efsanevi ismi. 'Tamirci Çırağı', 'Resimdeki Gözyaşları' ve kendine has şapkasıyla hafızalara kazınan usta sanatçı.
- 2015 - Müzeyyen Senar: 'Cumhuriyetin Divası'. Atatürk'ün huzurunda şarkılar söyleyen, Türk Sanat Müziği'nin gelmiş geçmiş en büyük yorumcularından biri.
Bilim ve Kültür Notları
8 Şubat, sadece siyasetle değil, kültür ve bilimle de doludur:
- Monopoly'den Önce: 1935 yılında masa oyunu Monopoly'nin patenti alınsa da, oyunun kökleri daha eskiye dayanır. Ancak 8 Şubat, oyunun ticari bir deve dönüşmesinin miladıdır.
- Uzayda Rekor: 1974'te Amerikan uzay istasyonu Skylab, 84 günlük görevinin ardından Dünya'ya döndü. Bu, o dönem için uzayda kalma rekoruydu.
- Beyoncé'nin Gecesi: 2004 yılında Amerikalı şarkıcı Beyoncé, tek gecede 5 Grammy kazanarak müzik dünyasında kadın sanatçılar için çıtayı yükseltti.
Özetle 8 Şubat
Bugün; Kraliçe Mary'nin hüzünlü sonuna, Jules Verne'in sınırsız hayal gücüne ve Cem Karaca'nın asi ruhuna tanıklık ettiğimiz bir gün. Tarih, 8 Şubat'ta bilimi, sanatı ve siyasi entrikaları aynı potada eritiyor.
Tarihin tozlu sayfalarında yolculuğumuz devam edecek. Yarın görüşmek üzere!
