3 Aralık Dünya Engelliler Günü: Engelleri Aşmak Hiç de Zor Değil!

Bugün, dünyanın en büyük azınlık grubu için birlik olma günü. Birleşmiş Milletler tarafından 1992 yılında ilan edilen 3 Aralık Dünya Engelliler Günü, engelli bireylerin topluma kazandırılması ve haklarının 'tam ve diğer insanlarla eşit ölçüde' sağlanması amacı güden uluslararası bir farkındalık günüdür.

Sokakta yürürken, toplu taşımaya binerken veya bir web sitesinde gezinirken çoğu zaman fark etmediğimiz o görünmez bariyerler, milyonlarca insan için hayatı imkansız kılıyor. Bugünün asıl mesajı; engelin bedende değil, empati yoksunu zihinlerde ve erişilebilir olmayan şehirlerde olduğunu hatırlatmaktır.

Rakamların Dili: Dünyanın En Büyük 'Azınlığı'

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, dünya nüfusunun yaklaşık %15'i (1 milyardan fazla insan) çeşitli engel durumlarıyla yaşamaktadır. Türkiye'de ise bu oran nüfusun yaklaşık %12'sine tekabül etmektedir. Bu rakamlar, engelliliğin sadece 'bazı insanların' sorunu olmadığını, toplumun tam kalbinde yer alan bir gerçeklik olduğunu göstermektedir.

Uzmanlar, yaşlanan dünya nüfusu ve kronik hastalıkların artışıyla birlikte bu oranın her geçen gün yükseldiğine dikkat çekiyor. Halk arasında sıkça kullanılan 'Hepimiz birer engelli adayıyız' sözü, aslında biyolojik bir gerçeği ifade ediyor.

En Büyük Engel: 'Sağlamcılık' (Ableism)

Fiziksel, görme, işitme veya zihinsel engellerin ötesinde, engelli bireylerin karşılaştığı en büyük duvar; Sağlamcılık (Ableism) adı verilen ayrımcı düşünce yapısıdır. Bu zihniyet, 'sağlam' bedeni norm kabul edip, engelli bireyi 'eksik, muhtaç veya düzeltilmesi gereken' biri olarak görür.

Oysa engellilik, yalnızca tıbbi bir olay değil; insan çeşitliliğinin doğal bir parçasıdır.

Mimari Şiddet: Tekerlekli sandalyeye uygun olmayan kaldırımlar, sesli sinyalizasyonu olmayan trafik ışıkları veya Braille alfabesi içermeyen asansörler, engelli bireye uygulanan bir tür 'mekansal dışlanma'dır.

İstihdam Sorunu: Eğitimli ve yetenekli olmasına rağmen sadece engeli nedeniyle işe alınmayan bireyler, ekonomik özgürlükten mahrum bırakılarak eve hapsedilmektedir.

İmkansızı Başaranlar: İlham Veren Hayatlar

Tarih, fiziksel sınırların zihinsel sınırları durduramayacağını kanıtlayan sayısız örnekle doludur.

Eşref Armağan: Doğuştan görme engelli olan Türk ressam. Hiç görmediği nesneleri parmak uçlarıyla hissederek perspektif ve renkleri kusursuz kullanması, Harvard Üniversitesi nörologlarını bile şaşkına çevirmiş, beynin 'görmeden de görebileceğini' kanıtlamıştır.

Stephen Hawking: 21 yaşında ALS teşhisi konulup tekerlekli sandalyeye mahkum olmasına ve konuşma yetisini kaybetmesine rağmen, evrenin sırlarını çözen teorileriyle modern fiziğin en büyük dâhisi olmuştur.

Ampute Milli Takımı: Türkiye'ye Avrupa ve Dünya şampiyonlukları kazandıran bu 'çılgın Türkler', azmin ve takım ruhunun engel tanımadığını tüm dünyaya haykırmıştır.

Teknoloji ve Yapay Zeka ile Yıkılan Duvarlar

21. yüzyıl teknolojisi, engelli bireyler için bir rönesans dönemi başlatmıştır. Yapay zeka destekli protezler, görme engelliler için dünyayı betimleyen akıllı gözlükler, sadece göz hareketleriyle kontrol edilen bilgisayarlar ve sesi yazıya/yazıyı sese çeviren uygulamalar, erişilebilirliği artırmaktadır.

Bugün, 3 Aralık vesilesiyle yapılması gereken en önemli şey; acımak veya vahlanmak değil, hak temelli bir yaklaşımla 'engelleyen' şartları ortadan kaldırmaktır. Çünkü hayatı paylaşmak için engel yoktur.