Tarihler 23 Şubat'ı gösterdiğinde dünyada bilim, tarih ve siyaset alanlarında dikkati çeken gelişmeler yaşandı. Rudolf Diesel tarafından geliştirilen motorun patentinin alınması, Kızıl Ordu'nun kurulması ve Türkiye sınırları içinde ilk cep telefonu (GSM) şebekelerinin hizmete açılması bu tarihte gerçekleşti. Uluslararası finans tarihinin önemli isimlerinden Mayer Amschel Rothschild doğdu, Alman matematikçi Carl Friedrich Gauss hayatını kaybetti.
23 Şubat Tarihinde Yaşanan Olaylar
Dünya ve Türkiye tarihinde resmi kayıtlara geçen ve uluslararası ilişkilerden bilimsel keşiflere kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan 23 Şubat olayları sırasıyla şu şekildedir:
532: Bizans İmparatoru I. Justinianus, Konstantinopolis'te (İstanbul) yaşanan Nika Ayaklanması'nın bastırılmasının ardından, yıkılan yapının yerine Ayasofya'nın inşası emrini verdi.
1653: Batı Anadolu depremi meydana geldi; sismik sarsıntılar sonucunda Denizli, Nazilli, Tire ve Uşak'ı kapsayan bölgede binlerce ev yıkıldı ve çok sayıda can kaybı yaşandı.
1660: XI. Karl, resmi olarak İsveç Kralı unvanını alarak tahta çıktı ve ülkenin yönetimini devraldı.
1893: Alman mühendis Rudolf Diesel, termodinamik prensiplerine dayanarak geliştirdiği ve denizcilik ile kara taşımacılığında standart haline gelecek olan dizel motor sisteminin patentini aldı.
1898: Fransız yazar Émile Zola, L'Aurore gazetesinde yayımlanan "J'accuse" (İtham Ediyorum) başlıklı açık mektubunda Fransız Hükûmetini ve ordusunu anti-semitist tutumundan dolayı eleştirdiği gerekçesiyle hapis cezasına çarptırıldı.
1903: Küba ve Amerika Birleşik Devletleri arasında imzalanan özel bir antlaşma ile Guantanamo Körfezi, ABD donanma ve kömür istasyonu olarak kullanılmak üzere kiralandı.
1918: Ekim Devrimi'nin ardından, Sovyet Rusya'nın resmi silahlı kuvvetleri olan Kızıl Ordu, Lev Troçki tarafından resmi olarak kuruldu.
1921: I. Dünya Savaşı'nın ardından imzalanan Sevr Antlaşması şartlarının yeniden gözden geçirilmesi için İtilaf Devletleri, İstanbul Hükûmeti ve TBMM temsilcilerinin katılımıyla Londra Konferansı toplandı. Uzlaşma sağlanamadığı için konferans 12 Mart'ta dağıldı.
1934: III. Léopold, parlamento önünde yemin ederek Belçika Kralı görevine resmen başladı.
1940: Walt Disney Productions tarafından hazırlanan klasik animasyon filmi Pinokyo ilk kez gösterime girdi.
1941: 94 atom numaralı radyoaktif bir element olan Plütonyum, Dr. Glenn T. Seaborg ve araştırma ekibi tarafından laboratuvar ortamında ilk defa ayrıştırıldı ve üretildi.
1944: Sovyetler Birliği hükûmetinin emriyle uygulanan Çeçen-İnguş Sürgünü kapsamında, yaklaşık 500 bin kişi anavatanlarından zorunlu tahliyeye tabi tutularak Orta Asya ve Sibirya'ya sürüldü.
1945: İkinci Dünya Savaşı Doğu Cephesi'nde, Posen (Poznań) şehrinde kuşatılmış olan Alman garnizonu Kızıl Ordu birliklerine teslim oldu.
1945: Pasifik Cephesi'nde Iwo Jima Muharebesi devam ederken, ABD deniz piyadeleri stratejik öneme sahip Suribachi Tepesi'ne Amerikan bayrağını dikti. Aynı gün Manila, Japon İmparatorluğu'ndan geri alındı.
1945: Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), San Francisco Konferansı'na davet edilme şartı doğrultusunda Nazi Almanyası ve Japon İmparatorluğu'na resmi olarak savaş ilan etti. Aynı gün Türkiye ile ABD arasında ikili yardım antlaşması imzalandı.
1947: Endüstriyel ve ticari standartları ortak bir düzleme oturtmak amacıyla Uluslararası Standardizasyon Organizasyonu (ISO) İsviçre'de kuruldu.
1954: Dr. Jonas Salk tarafından geliştirilen inaktif çocuk felci (polio) aşısı ile yapılan ilk kitlesel aşılama programı, ABD'nin Pittsburgh şehrinde uygulamaya konuldu.
1955: Edgar Faure, Fransa Ulusal Meclisi'ndeki oylama sonucunda Fransa Başbakanı olarak seçildi.
1966: Suriye'de Baas Partisi'nin radikal askerî kanadı tarafından gerçekleştirilen askerî darbe ile mevcut hükûmet devrildi.
1977: Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Rektörü Hasan Tan, kampüs içerisinde artan olaylar nedeniyle okulu eğitime kapattı ve öğrenciler jandarma gözetiminde tahliye edildi.
1978: Ankara'da basın mensupları tarafından Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD) resmi olarak faaliyetlerine başladı.
1980: İran Rehine Krizi sürecinde Ayetullah Humeyni, Tahran Büyükelçiliği'nde tutulan ABD'li rehinelerin hukuki durumuna İran Parlamentosu'nun karar vereceğini açıkladı.
1981: İspanya'da Yarbay Antonio Tejero komutasındaki jandarma birliği, parlamento binasını basarak milletvekillerini rehin aldı; bu darbe girişimi aynı gün başarısızlığa uğratıldı.
1987: Büyük Macellan Bulutu galaksisinde, Dünya'dan çıplak gözle gözlemlenebilen SN 1987A adlı süpernova patlaması tespit edildi.
1991: Körfez Savaşı kapsamında ABD komutasındaki koalisyon kara kuvvetleri, Suudi Arabistan sınırını geçerek Irak güçlerine karşı kara harekâtı başlattı.
1991: Tayland Silahlı Kuvvetleri komutanı General Sunthorn Kongsompong, askerî bir darbe ile Başbakan Chatichai Choonhavan'ı görevden alarak yönetime el koydu.
1994: Türkiye'de dijital hücresel iletişim altyapısını sağlayan ilk cep telefonu (GSM) şebekeleri resmi olarak hizmete açıldı.
1997: İskoçya'daki Roslin Enstitüsü bilim insanları, yetişkin bir hücreden klonlama yöntemiyle üretilen ilk memeli hayvan olan Dolly adlı koyunun varlığını kamuoyuna açıkladı.
1997: Rusya'ya ait yörüngedeki Mir uzay istasyonu içerisinde bulunan oksijen jeneratöründe çıkan büyük çaplı yangın, kozmonotların müdahalesiyle söndürüldü.
1998: Usame bin Ladin, ABD'ye ve müttefiklerine karşı uluslararası çapta eylem çağrısında bulunduğu bir fetva yayımladı.
1999: Avusturya'nın Tirol eyaletindeki Galtür köyüne düşen büyük çaplı çığ felaketi sonucunda 31 kişi hayatını kaybetti.
2005: Türkiye'de vatandaşlara ait nüfus kayıtlarının dijital bir ağ üzerinden yönetilmesini sağlayan MERNİS (Kimlik Paylaşımı Sistemi) projesi resmi törenle kullanıma sunuldu.
2010: Balıkesir'in Dursunbey ilçesi Odaköy mevkisinde işletilen kömür madeni ocağında meydana gelen grizu patlaması olayında 13 maden işçisi hayatını kaybetti.
2020: İran'ın Hoy ilinde meydana gelen 5.8 ve 5.9 büyüklüğündeki sarsıntılarla İran-Türkiye depremleri yaşandı; Van'ın Başkale ilçesinde 10 kişi hayatını kaybetti.
23 Şubat'ta Doğan Ünlüler ve Tarihi Şahsiyetler
Tarih bilimine, sanata, spora ve devlet yönetimine yön vermiş olan isimlerin yer aldığı 23 Şubat doğan ünlüler listesi şöyledir:
1417: 1464-1471 yılları arasında görev yapan Katolik Kilisesi lideri II. Paulus.
1443: Macaristan Krallığı ve Hırvatistan Kralı Matyas Corvinus.
1633: 17. yüzyıl İngiliz donanma yöneticisi ve günlük yazarı Samuel Pepys.
1744: Avrupa finans ve bankacılık ağını kuran Alman finansör Mayer Amschel Rothschild.
1840: Neoklasik iktisat biliminin gelişiminde rol oynayan Avusturyalı iktisatçı Carl Menger.
1868: Amerikalı sosyolog, tarihçi ve sivil haklar aktivisti W. E. B. Du Bois.
1879: Süprematizm sanat akımını başlatan Rus ressam ve teorisyen Kazimir Maleviç.
1883: Varoluşçu felsefe alanında temel çalışmalar yapan Alman akademisyen Karl Jaspers.
1899: Çocuk edebiyatı alanındaki eserleriyle tanınan Alman yazar Erich Kästner.
1915: Hiroşima'ya atom bombasını bırakan Enola Gay uçağına komuta eden Amerikalı pilot Paul Tibbets.
1924: Bilgisayarlı tomografi üzerine yaptığı çalışmalarla Nobel Ödülü kazanan fizikçi Allan MacLeod Cormack.
1925: Türk inşaat mühendisi, iş insanı ve TEMA Vakfı'nın kurucularından Ali Nihat Gökyiğit.
1940: Amerikan bağımsız sinemasında iz bırakan aktör ve yapımcı Peter Fonda.
1954: Ukrayna'nın 3. Devlet Başkanı olarak görev yapan siyasetçi Viktor Yuşçenko.
1965: Teknoloji pazarında faaliyet gösteren Dell şirketinin kurucusu Michael Dell.
1983: Altın Küre ve SAG ödülü sahibi İngiliz sinema oyuncusu Emily Blunt.
1983: Hint asıllı Amerikalı komedyen, yazar ve yönetmen Aziz Ansari.
1986: Amerikalı şarkıcı, söz yazarı ve müzik yapımcısı Skylar Grey.
1994: Uluslararası yapımlarda rol alan ödüllü Amerikalı sinema oyuncusu Dakota Fanning.
1995: NBA liginde şampiyonluk yaşayan Kanadalı profesyonel basketbolcu Andrew Wiggins.
23 Şubat'ta Hayatını Kaybeden Önemli İsimler
Devlet yönetimi, askeri tarih ve bilim alanında etkili olmuş şahsiyetlerin yer aldığı 23 Şubat ölenler listesi şu şekildedir:
1447: 1431-1447 yılları arasında papalık yapmış dini lider IV. Eugenius.
1792: 18. yüzyılın tanınmış İngiliz portre ressamı ve sanat akademisyeni Joshua Reynolds.
1821: İngiliz edebiyatında Romantizm akımının en önde gelen lirik şairlerinden John Keats.
1848: Amerika Birleşik Devletleri'nin 6. Başkanı (1825-1829) olarak görev yapan siyasetçi John Quincy Adams.
1855: Diferansiyel geometri, sayılar teorisi ve astronomi alanlarında devrim yaratan Alman matematikçi Carl Friedrich Gauss.
1934: "Pomp and Circumstance" marşları ile tanınan İngiliz klasik müzik bestecisi Edward Elgar.
1945: Sovyet edebiyatında tarihi romanlar ve bilimkurgu eserleri veren Rus yazar Aleksey Tolstoy.
1946: II. Dünya Savaşı'nın Pasifik Cephesi'nde görev yapan Japon imparatorluk generali Tomoyuki Yamashita.
1955: Nobel Edebiyat Ödülü'ne aday gösterilmiş Fransız şair ve diplomat Paul Claudel.
1965: Sessiz ve sesli sinema döneminin efsanevi İngiliz asıllı komedyeni Stan Laurel.
1969: 1953 ile 1964 yılları arasında görev yapan Suudi Arabistan Kralı Suud bin Abdül Aziz.
2000: Britanya spor tarihinde "Sör" unvanı alan ilk profesyonel futbolcu Stanley Matthews.
2000: Uluslararası alanda tanınan İsrailli sanatçı ve şarkıcı Ofra Haza.
2003: Bilim sosyolojisi alanının kurucularından kabul edilen Amerikalı akademisyen Robert K. Merton.
2012: Nakliyat ve lojistik sektöründe Türkiye'nin önde gelen iş insanlarından Saffet Ulusoy.
2016: TÜBİTAK eski başkanı, Türk matematikçi ve akademisyen Tosun Terzioğlu.
2025: Türkiye'de denizcilik, turizm ve nakliyat alanında faaliyet göstermiş iş insanı Yılmaz Ulusoy.
