Önümüzdeki yıl, uzay meraklıları için oldukça hareketli geçecek. 2026 yılında gökyüzünün başrol oyuncuları Ay ve Güneş olacak. Elli yılı aşkın bir sürenin ardından ilk kez astronotların Ay çevresine yapacağı yolculuk, yılın en dikkat çekici olayı olarak öne çıkıyor. Bunun yanı sıra Jeff Bezos'un devasa 'Blue Moon' aracı da dahil olmak üzere bir dizi robotik iniş aracı Ay yüzeyine gönderilecek. Gökyüzü takviminde ayrıca 3 Ocak'ta bir Süper Ay ve Mayıs ayında astronomik bir 'Mavi Ay' yer alıyor.
Güneş cephesinde ise Şubat ayında dünyanın güney ucunda bir 'ateş çemberi' tutulması, Ağustos ayında ise kuzey yarım kürede tam Güneş tutulması izlenecek. Beklenmedik yerlerde daha fazla kuzey ışıkları (aurora) görülmesi tahmin edilse de, sıklığının geçtiğimiz yıllara göre azalabileceği belirtiliyor.
Ay Yolculuğu ve Yeni Keşifler
NASA'nın yaklaşan Ay görevinin komutanı Reid Wiseman, ekibinin Apollo astronotlarının yarım asır önce kaçırdığı Ay'ın arka yüzüne ait geniş alanları gözlemleyen ilk insanlar olma şansının yüksek olduğunu belirtti. Bu gözlemlerin, jeologlar ve gelecekteki iniş alanlarını belirleyecek uzmanlar için büyük bir veri kaynağı olması bekleniyor.
Yılın başlarında fırlatılması planlanan görevde, üç Amerikalı ve bir Kanadalı astronot Ay'ın yanından geçip arkasından bir 'U' dönüşü yaparak 10 günlük görevi tamamlamak üzere Dünya'ya dönecek. Bu görevde Ay yüzeyine iniş yapılmayacak; ayak izleri Artemis programının bir sonraki ekibine bırakılacak.
Özel Şirketler ve Çin'in Ay Planları
Amerikalı şirketlerin yanı sıra Çin de 2026 için Ay'a yönelik yeni robotik inişler planlıyor. Amazon kurucusu Jeff Bezos, yılın başlarında Blue Origin roket şirketiyle NASA astronotları için tasarlanan Ay iniş aracının bir prototipini fırlatmayı hedefliyor. Yaklaşık 8 metre yüksekliğindeki bu 'Blue Moon' demosu, Apollo astronotlarını taşıyan araçtan daha uzun olacak. Mürettebat için tasarlanan versiyonun ise bu yüksekliğin neredeyse iki katı olması planlanıyor.
Öte yandan, daha önce Ay görevlerinde şansını deneyen Astrobotic Technology ve Intuitive Machines şirketleri de 2026'da bilimsel ekipmanlarla yeniden iniş yapmayı hedefliyor. Ay yüzeyine başarılı bir iniş gerçekleştiren tek özel kuruluş olan Firefly Aerospace ise 2026'da Ay'ın arka yüzünü hedefliyor. Çin de yeni yılda güney kutup bölgesini hedef alarak, buz aramak amacıyla sürekli gölgede kalan kraterlere girebilecek bir gezgin ve 'zıplayan' bir araç gönderecek.
Güneş Tutulmaları ve Gezegen Geçidi
Kozmos, 12 Ağustos'ta Kuzey Kutbu'ndan başlayıp Grönland, İzlanda ve İspanya üzerinden geçecek bir tam Güneş tutulması ile görsel bir şölen sunacak. Ay'ın Dünya ile Güneş'in arasına girerek ışığı tamamen kestiği tam tutulma süresi 2 dakika 18 saniye sürecek. 2027'deki tutulmanın ise çok daha uzun süreceği ve daha fazla ülkeden görüleceği belirtiliyor.
2026'nın ilk büyük Güneş olayı ise 17 Şubat'ta Antarktika'da gerçekleşecek 'ateş çemberi' tutulması olacak. Ancak bu olay sadece sınırlı sayıdaki araştırma istasyonundan net bir şekilde izlenebilecek. Güney Afrika ile Şili ve Arjantin'in en güney uçlarında ise parçalı tutulma görülecek.
Gezegenler Sıraya Dizilecek
Güneş sistemindeki sekiz gezegenden altısı, 28 Şubat civarında gökyüzünde nadir görülen bir hizalanma gerçekleştirecek. Jüpiter'in yanında belirecek olan neredeyse dolunay evresindeki Ay da bu manzaraya eşlik edecek. Uranüs ve Neptün için dürbün veya teleskop gerekse de; Merkür, Venüs, Jüpiter ve Satürn gün batımından hemen sonra çıplak gözle görülebilecek. Bu dizilimde Mars yer almayacak ancak kızıl gezegen, Ağustos ayında gerçekleşecek bir başka altı gezegenli geçit törenine dahil olacak.
Yıl boyunca üç kez Süper Ay olayı yaşanacak. Dolunayın Dünya'ya normalden daha yakın olduğu bu anlarda Ay daha büyük ve parlak görünecek. Yılın son ve en yakın Süper Ay'ı ise 24 Aralık gecesi gerçekleşecek. Ayrıca Güneş'in 2026'da daha fazla patlama üretmesi ve bunun Dünya'da jeomanyetik fırtınalara yol açarak çarpıcı auroralar oluşturması bekleniyor. Ancak 11 yıllık güneş döngüsünün düşüşe geçmesiyle birlikte güneş aktivitelerinin yavaşlamaya başlaması öngörülüyor.
AP News
