18 Ocak Tarihte Bugün: Nika Ayaklanması'ndan Lozan'ın Reddine Tarihi Arşiv
Tarih yaprakları 18 Ocak'ı gösterdiğinde, İstanbul tarihinin en kanlı olaylarından biri olan Nika Ayaklanması sona ermiş, binlerce yıl sonra aynı gün Paris Barış Konferansı ile dünyanın haritası yeniden çizilmeye başlanmıştır. Lozan Antlaşması'nın ABD Senatosu tarafından reddedilmesi ve Bayburt'ta yaşanan acı çığ felaketi gibi olaylar, bugünün tarihinde derin izler bırakmıştır.
Olaylar
- 532 - Konstantinopolis'te (İstanbul) 13 Ocak'ta başlayan ve tarihin en kanlı ayaklanmalarından biri olan Nika Ayaklanması tamamen bastırıldı; olaylarda yaklaşık 30.000 kişi öldü.
- 1535 - İspanyol fatih (Konkistador) Francisco Pizarro, Peru'nun başkenti Lima'yı keşfetti.
- 1778 - İngiliz kâşif James Cook, Hawaii'ye ulaştı.
- 1896 - X-ışınları cihazı ilk kez New York'ta halka tanıtıldı. 'X' adı, o dönemde ne tür bir ışın olduğunun bilinmeyişini simgeliyordu.
- 1903 - ABD Başkanı Theodore Roosevelt'in, Birleşik Krallık Kralı VII. Edward'a gönderdiği radyo mesajı, ABD'den radyo ile yapılan ilk okyanus aşırı iletişim oldu.
- 1906 - Rus Sosyal Demokrat İşçi Partisi (Bolşevikler) kurucularından İvan Vasilyeviç Babuşkin kurşuna dizildi.
- 1911 - Havacılık tarihinde bir ilk: Pilot Eugene Burton Ely, San Francisco limanındaki USS Pennsylvania gemisinin güvertesine uçakla iniş yaptı.
- 1912 - Kaptan Robert Falcon Scott, Güney Kutbu'na ulaştı ancak Roald Amundsen'in ondan yaklaşık bir ay önce bunu başardığını öğrendi.
- 1919 - I. Dünya Savaşı'nın ardından Avrupa'nın haritasını yeniden çizen Paris Barış Konferansı açıldı.
- 1927 - Lozan Antlaşması, Amerikan Senatosu tarafından reddedildi.
- 1928 - Atatürk'e suikast iddiasıyla idama mahkûm edilen Çerkez Hacı Sami çetesinden 3 kişi Eminönü Meydanı'nda asıldı.
- 1929 - Lev Troçki, Sovyetler Birliği'nden sınır dışı edildi.
- 1931 - Cumhuriyet gazetesinin düzenlediği Türkiye Güzellik Kraliçesi Yarışmasını Naşide Saffet Esen kazandı.
- 1940 - Türkiye'de Millî Koruma Kanunu kabul edildi.
- 1943 - Sovyetler Birliği, Leningrad'daki Alman kuşatmasını kırdığını açıkladı.
- 1944 - Çanakkale'den Bandırma'ya giden Trak adlı yolcu vapuru kayalara bindirerek battı; 24 kişi hayatını kaybetti.
- 1946 - Madam Butterfly operası Ankara'da sahnelendi.
- 1947 - Isparta'nın Senirkent bucağından on vatandaş, jandarmanın kötü muamelesini protesto etmek için TBMM Başkanlığına noter aracılığıyla mektup gönderdi.
- 1950 - Demokrat Parti (DP), işçiye grev hakkı verilmesini istedi.
- 1951 - Vietnam Kurtuluş Cephesi gerillaları Hanoi'den geri çekildi; şehir Fransızların eline geçti.
- 1954 - Yabancı Sermaye Yasası, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edildi.
- 1964 - Pemba Halk Cumhuriyeti kuruldu.
- 1966 - Ankara Cezaevi'nde isyan çıktı, İstanbul Üsküdar Toptaşı Cezaevi'nde ise 260 mahkûm açlık grevine başladı.
- 1966 - Vefa Poyraz, İstanbul valiliğine atandı.
- 1969 - Amerikalı bilim insanları, düzenli elektromanyetik dalgalar yayan ilk pulsarları keşfetti.
- 1977 - Zatürreye yol açan Lejyoner hastalığına neden olan Legionella pneumophila bakterisi bulundu.
- 1983 - Kültür Bakanlığı, filmlere denetim getiren Sinema Yasa Tasarısı'nı hazırladı.
- 1984 - DİSK davası duruşmasında sanıklara tek tip elbise giydirildi.
- 1989 - Kıbrıslı iş insanı Asil Nadir, Günaydın gazetesinden sonra Gelişim Yayınları'nı da satın aldı.
- 1991 - Körfez Savaşı: Irak, İsrail'in Tel Aviv ve Hayfa şehirlerine Scud füzesi attı.
- 1993 - Bayburt'un Üzengili köyüne çığ düştü; 56 kişi öldü, 22 kişi yaralandı.
- 1996 - Michael Jackson ile Lisa Marie Presley'nin iki yıl süren evliliği boşanma ile sona erdi.
- 2005 - Dünyanın en büyük yolcu uçağı Airbus A380, Fransa'nın Toulouse kentinde basına tanıtıldı.
- 2010 - Gazeteci Abdi İpekçi'nin katili Mehmet Ali Ağca, Sincan F Tipi Cezaevi'nden tahliye edildi.
Doğumlar
- 1519 - Izabela Jagiellonka, Doğu Macaristan Kraliçesi (ö. 1559)
- 1689 - Montesquieu, Fransız yazar ve düşünür (ö. 1755)
- 1752 - John Nash, İngiliz mimar (ö. 1835)
- 1779 - Peter Roget, İngiliz hekim ve dilbilimci (ö. 1869)
- 1795 - Anna Pavlovna, Hollanda kraliçesi (ö. 1865)
- 1813 - George Rex Graham, Amerikalı gazeteci ve editör (ö. 1894)
- 1825 - Edward Frankland, İngiliz kimyager (ö. 1899)
- 1841 - Emmanuel Chabrier, Fransız besteci (ö. 1894)
- 1849 - Edmund Barton, Avustralya'nın ilk Başbakanı (ö. 1920)
- 1851 - Albert Aublet, Fransız ressam (ö. 1938)
- 1852 - Augustin Boué de Lapeyrère, Fransız Amiral (ö. 1924)
- 1857 - Otto von Below, Prusyalı general (ö. 1944)
- 1867 - Rubén Darío, Nikaragualı şair (ö. 1916)
- 1871 - I. Benjamin, İstanbul Rum Ortodoks Patriği (ö. 1946)
- 1873 - Memed Abaşidze, Gürcü siyasal lider ve yazar (ö. 1937)
- 1876 - Elsa Einstein, Albert Einstein'ın eşi (ö. 1936)
- 1879 - Henri Giraud, Fransız general (ö. 1949)
- 1880 - Paul Ehrenfest, Avusturyalı fizikçi (ö. 1933)
- 1882 - A. A. Milne, İngiliz yazar (ö. 1956)
- 1882 - Lazare Lévy, Fransız piyanist ve besteci (ö. 1964)
- 1889 - Kanji Ishiwara, Japon asker (ö. 1949)
- 1892 - Oliver Hardy, Amerikalı komedyen (Laurel ve Hardy ikilisi) (ö. 1957)
- 1896 - Ville Ritola, Fin atlet (ö. 1982)
- 1898 - George Dawson, Amerikalı yazar (ö. 2001)
- 1904 - Cary Grant, İngiliz asıllı Amerikalı oyuncu (ö. 1986)
- 1911 - Danny Kaye, Amerikalı komedyen (ö. 1987)
- 1913 - Ali Sururi, Türk tiyatro oyuncusu (ö. 1998)
- 1915 - Santiago Carrillo, İspanyol politikacı (ö. 2012)
- 1925 - Gilles Deleuze, Fransız filozof (ö. 1995)
- 1927 - İsmet Sıral, Türk müzisyen (ö. 1987)
- 1927 - Perihan Tedü, Türk tiyatro oyuncusu (ö. 1992)
- 1934 - José Manuel Romay Beccaría, İspanyol siyasetçi
- 1937 - John Hume, Nobel Barış Ödülü sahibi Kuzey İrlandalı politikacı (ö. 2020)
- 1937 - Pilar Cansino, İspanyol oyuncu
- 1938 - Anatoli Kolesov, Sovyet güreşçi (ö. 2012)
- 1942 - Lima, Brezilyalı futbolcu (ö. 2025)
- 1950 - Gilles Villeneuve, Kanadalı F1 pilotu (ö. 1982)
- 1955 - Kevin Costner, Oscar ödüllü Amerikalı oyuncu ve yönetmen
- 1961 - Mustafa Demir, Türk mimar ve siyasetçi (ö. 2025)
- 1966 - Yaşar Tüzün, Türk siyasetçi
- 1967 - Annette Hess, Alman senarist
- 1971 - Pep Guardiola, İspanyol teknik direktör
- 1979 - Cem Bahtiyar, maNga grubunun bas gitaristi
- 1979 - Jay Chou, Tayvanlı sanatçı
- 1980 - Jason Segel, Amerikalı oyuncu
- 1982 - Atacan Öztürk, Türk futbolcu
- 1983 - Kaan Sekban, Türk komedyen
- 1990 - Nacho, İspanyol futbolcu
- 1995 - Samu Castillejo, İspanyol futbolcu
- 1998 - Lisandro Martinez, Arjantinli futbolcu
- 1998 - Éder Militão, Brezilyalı futbolcu
Ölümler
- MÖ 52 - Publius Clodius Pulcher, Romalı politikacı (d. MÖ 92)
- 474 - I. Leo, Bizans İmparatoru (d. 401)
- 896 - Humâreveyh, Tolunoğlu Hükümdarı (d. 864)
- 1213 - Tamar, Gürcistan Kraliçesi (d. 1160)
- 1253 - I. Henry, Kıbrıs Kralı (d. 1217)
- 1367 - I. Pedro, Portekiz Kralı (d. 1320)
- 1471 - Go-Hanazono, Japon İmparatoru (d. 1418)
- 1557 - Pietro Bembo, İtalyan şair ve kardinal (d. 1470)
- 1623 - Kara Davud Paşa, Osmanlı devlet adamı
- 1677 - Jan van Riebeeck, Cape Kolonisi'nin kurucusu (d. 1619)
- 1730 - Antonio Vallisneri, İtalyan bilim insanı (d. 1661)
- 1799 - Heinrich Johann Nepomuk von Crantz, Avusturyalı bitki bilimci (d. 1722)
- 1802 - Antoine Darquier de Pellepoix, Fransız gök bilimci (d. 1718)
- 1803 - Sylvain Maréchal, Fransız şair ve filozof (d. 1750)
- 1862 - John Tyler, ABD'nin 10. Başkanı (d. 1790)
- 1869 - Bertalan Szemere, Macaristan Başbakanı (d. 1812)
- 1874 - August Heinrich Hoffmann von Fallersleben, Alman şair (d. 1798)
- 1882 - Naile Sultan, Sultan Abdülmecid'in kızı (d. 1856)
- 1886 - Sadık Paşa (Michał Czajkowski), Polonezköy'ün kurucularından (d. 1804)
- 1890 - I. Amadeo, İspanya Kralı (d. 1845)
- 1896 - Charles Floquet, Fransız siyasetçi (d. 1828)
- 1899 - William Edwin Brooks, İrlandalı ornitolog (d. 1828)
- 1906 - İvan Vasilyeviç Babuşkin, Rus devrimci (d. 1873)
- 1918 - Jurgis Bielinis, Litvanyalı yayıncı (d. 1846)
- 1925 - J. M. E. McTaggart, İngiliz filozof (d. 1866)
- 1936 - Rudyard Kipling, Nobel ödüllü İngiliz yazar (d. 1865)
- 1949 - Charles Ponzi, Ünlü dolandırıcı ('Ponzi Şeması'nın isim babası) (d. 1882)
- 1956 - Makbule Atadan, Atatürk'ün kız kardeşi (d. 1885)
- 1960 - Nahid Sırrı Örik, Türk yazar (d. 1895)
- 1967 - Linné Ahlstrand, Amerikalı model (d. 1936)
- 1969 - Hans Freyer, Alman sosyolog (d. 1887)
- 1970 - David O. McKay, Mormon Kilisesi lideri (d. 1873)
- 1970 - Mehmet Mümtaz Tarhan, Türk siyasetçi (d. 1908)
- 1975 - Arif Müfid Mansel, Türk arkeolog (d. 1905)
- 1977 - Carl Zuckmayer, Alman oyun yazarı (d. 1896)
- 1985 - Davut Sulari, Türk halk müziği sanatçısı (d. 1925)
- 1989 - Bruce Chatwin, İngiliz yazar (d. 1940)
- 1990 - Rusty Hamer, Amerikalı oyuncu (d. 1947)
- 1995 - Adolf Butenandt, Nobel ödüllü Alman biyokimyacı (d. 1903)
- 2000 - Margarete Schütte-Lihotzky, Avusturyalı mimar (d. 1897)
- 2001 - Laurent-Désiré Kabila, Kongo DC Cumhurbaşkanı (d. 1939)
- 2010 - Reha Oğuz Türkkan, Türk hukukçu ve Türkolog (d. 1920)
- 2012 - Evin Esen, Türk oyuncu (d. 1949)
- 2015 - Alberto Nisman, Arjantinli savcı (d. 1963)
- 2016 - Asha Patil, Hint oyuncu (d. 1936)
- 2016 - Leila Alaoui, Fransız fotoğrafçı (d. 1982)
- 2016 - António de Almeida Santos, Portekizli siyasetçi (d. 1926)
- 2016 - Glenn Frey, Eagles grubunun gitaristi (d. 1948)
- 2016 - Michel Tournier, Fransız yazar (d. 1929)
- 2017 - Peter Abrahams, Güney Afrikalı romancı (d. 1919)
- 2017 - Red Adams, Amerikalı beyzbolcu (d. 1921)
- 2017 - Yosl Bergner, İsrailli ressam (d. 1920)
- 2017 - Ion Besoiu, Rumen aktör (d. 1931)
- 2017 - Ronan Fanning, İrlandalı tarihçi (d. 1941)
- 2017 - Ymer Pampuri, Arnavut halterci (d. 1944)
- 2017 - Roberta Peters, Amerikalı soprano (d. 1930)
- 2018 - John Barton, İngiliz yönetmen (d. 1928)
- 2018 - Wallis Grahn, İsveçli oyuncu (d. 1945)
- 2019 - John Coughlin, Amerikalı buz patencisi (d. 1985)
- 2019 - Dale Dodrill, Amerikalı futbolcu (d. 1926)
- 2019 - Lamia Al-Gailani Werr, Iraklı arkeolog (d. 1938)
- 2019 - Cees Haast, Hollandalı bisikletçi (d. 1938)
- 2019 - Etienne Vermeersch, Belçikalı filozof (d. 1934)
- 2019 - İvan Vutsov, Bulgar futbolcu (d. 1939)
- 2020 - Urs Egger, İsviçreli yönetmen (d. 1953)
- 2020 - Petr Pokorný, Çek din adamı (d. 1933)
- 2021 - Jean-Pierre Bacri, Fransız oyuncu (d. 1951)
- 2021 - Carlos Burga, Perulu boksör (d. 1952)
- 2021 - Nombulelo Hermans, Güney Afrikalı siyasetçi (d. 1970)
- 2021 - Lubomir Kavalek, Satranç oyuncusu (d. 1943)
- 2021 - Maria Koterbska, Polonyalı şarkıcı (d. 1924)
- 2021 - Dündar Abdülkerim Osmanoğlu, Osmanlı şehzadesi (d. 1930)
- 2021 - Jimmie Rodgers, Amerikalı şarkıcı (d. 1933)
- 2022 - Paco Gento, İspanyol futbol efsanesi (d. 1933)
- 2022 - Jordan Michallet, Fransız ragbi oyuncusu (d. 1993)
- 2022 - Yvette Mimieux, Amerikalı oyuncu (d. 1942)
- 2022 - Peter Robbins, Amerikalı seslendirme sanatçısı (d. 1956)
- 2023 - Denis Monastırski, Ukrayna İçişleri Bakanı (d. 1980)
- 2023 - Marcel Zanini, Caz müzisyeni (d. 1923)
- 2025 - Bruce Kannemeyer, Güney Afrikalı siyasetçi (d. 1965)
- 2025 - Garry Brooke, İngiliz futbolcu (d. 1960)
- 2025 - Ze'ev Revach, İsrailli aktör ve yönetmen (d. 1940)
- 2025 - Feridun Şahbazyan, İranlı müzisyen (d. 1942)
İlişkili Haber
