12 Ocak Tarihte Bugün: Büyük Acılar ve Bilimsel Devrimler
Tarih yaprakları 12 Ocak'ı gösterdiğinde dünya, yakın tarihin en yıkıcı doğal afetlerinden birine ve bilim kurguyu gerçeğe dönüştüren deneylere tanıklık etti. Haiti'de on binlerce insanın yaşamını yitirdiği deprem ve İstanbul Sultanahmet'te yaşanan terör saldırısı, bu tarihin hüzünlü yüzünü oluşturuyor. Öte yandan bilim dünyasında, James Bedford'un dondurularak geleceğe emanet edilmesi ve Luna 1'in güneş yörüngesine yerleşmesi gibi insanlığın sınırlarını zorlayan gelişmeler yaşandı. Türk siyasi tarihinde ise Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin açılışı, milli iradenin tecellisi açısından kritik bir dönüm noktası oldu.
Tarihte Bugün Meydana Gelen Olaylar
Siyasi kırılmalardan uzay çağına, felaketlerden tıbbi ilklere kadar 12 Ocak'ta yaşanan gelişmeler şöyle;
- 1915 - ABD Temsilciler Meclisi, kadınların da oy kullanması yönündeki kanun teklifini reddetti.
- 1920 - Son Osmanlı Mebusan Meclisi, İstanbul'da görüşmelere başladı.
- 1923 - Paris'teki Pasteur Enstitüsü'nde, tetanoza karşı antiserum geliştirildi.
- 1932 - Hattie Wyatt Caraway, Amerika Birleşik Devletleri senatosuna seçilen ilk kadın politikacı oldu.
- 1934 - Yunanistan'ın eski Başbakanı Elefterios Venizelos, Atatürk'ü Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterdi.
- 1940 - II. Dünya Savaşı: Rusya, Finlandiya'yı bombalıyor.
- 1944 - Genelkurmay'da ilk devir teslim: Mareşal Fevzi Çakmak yaş haddinden emekliye ayrıldı, yerine Kâzım Orbay atandı.
- 1945 - II. Dünya Savaşı: Sovyet birlikleri Doğu Avrupa'da Nazi güçlerine karşı atağa geçti.
- 1951 - Uluslararası Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi yürürlüğe girdi.
- 1952 - ABD yönetimi, Marshall Planı çerçevesinde Türkiye'ye 58 milyon dolarlık askeri yardım yapılmasına onay verdi.
- 1959 - Sovyet uzay aracı Luna 1, güneş çevresindeki yörüngesine yerleşti. Luna yer çekiminden kurtulan ilk uzay aracı oldu.
- 1966 - Lyndon B. Johnson, Amerika Birleşik Devletleri'nin, komünist saldırganlık sona erene kadar Güney Vietnam'da kalacağını açıkladı.
- 1967 - Dr. James Bedford, gelecekte tekrar canlandırılmak üzere, kriyojenik olarak dondurulan ilk insan oldu.
- 1969 - Led Zeppelin ilk albümlerini (Led Zeppelin) çıkardı.
- 1972 - Mucibur Rahman, Bangladeş'in Başbakanı oldu.
- 1976 - BM Güvenlik Konseyi, 1'e karşı 11 oyla, Filistin Kurtuluş Örgütü'nün, oy verme hakkı olmaksızın Güvenlik Konseyi tartışmalarına katılmasına karar verdi.
- 1991 - Amerika Birleşik Devletleri Kongresi, Irak birliklerinin Kuveyt'ten çıkarılması için kendi hükûmetlerine güç kullanımı yetkisi verdi.
- 1998 - 19 Avrupa ülkesi, insan klonlanmasının yasaklanması konusunda anlaştılar.
- 2000 - Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti'ni oluşturan partilerin Genel Başkanları, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin, idama mahkûm edilen Abdullah Öcalan hakkında verdiği ihtiyati tedbir kararına uyulmasını kararlaştırdılar.
- 2001 - 36 yıldır süren iç savaşta 130 binden fazla insanın öldüğü ve 2 milyon insanın evini terk ettiği Kolombiya'da yönetim, ülkedeki komünist bir örgüt olan Ulusal Kurtuluş Ordusu'na kuzeyde silahtan arındırılmış bir bölge tahsis etti.
- 2006 - Mina'da, (Suudi Arabistan) şeytan taşlama sırasında çıkan kargaşada 362 hacı adayı öldü.
- 2010 - Haiti'de 7,0 şiddetinde deprem meydana geldi.
- 2012 - 17 Aralık 2011 tarihinde ölen Kuzey Kore Lideri Kim Cong-il'in mumyalanmış naaşı, Kumsusan Güneş Sarayı'na törenle nakledildi.
- 2016 - İstanbul'daki Sultanahmet Camii yakınlarında, bombalı bir saldırıda 10 kişi öldü, 15 kişi yaralandı.
Doğumlar
- 1628 - Charles Perrault, Fransız yazar (ö. 1703)
- 1729 - Edmund Burke, İngiliz filozof ve devlet adamı (ö. 1797)
- 1746 - Johann Heinrich Pestalozzi, İsviçreli pedagog, hayırsever, filozof ve politikacı (ö. 1827)
- 1751 - I. Ferdinando, Sicilyateyn Kraliyeti'nin Kralı (ö. 1825)
- 1772 - Mihail Speranski, Rus reformist devlet adamı (ö. 1839)
- 1778 - William Herbert, İngiliz bitki bilimci, bitki ressamı, şair ve din adamı (ö. 1847)
- 1810 - II. Ferdinando, İki Sicilya'nın kralı (ö. 1859)
- 1822 - Étienne Lenoir, Belçikalı mühendis (ö. 1900)
- 1833 - Karl Eugen Dühring, Alman filozof ve iktisatçısı (ö. 1921)
- 1856 - John Singer Sargent, Amerikalı ressam (ö. 1925)
- 1859 - Rızaeddin Fahreddin, Tatar müftü ve tarihçi (ö. 1936)
- 1861 - Süleyman Selim Efendi, Sultan Abdülmecid'in oğlu (ö. 1909)
- 1870 - Grigori Gurkin, Rus Türkolog, etnograf ve ressam (ö. 1937)
- 1871 - Zekiye Sultan, II. Abdülhamid'in kızı (ö. 1950)
- 1876 - Fevzi Çakmak, Türk mareşal ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucularından (ö. 1950)
- 1876 - Jack London, Amerikalı yazar (ö. 1916)
- 1878 - Ferenc Molnár, Macar yazar (Pal Sokağı Çocukları'nın yazarı) (ö. 1952)
- 1880 - Fahrettin Altay, Türk asker ve siyasetçi (Kurtuluş Savaşı komutanlarından) (ö. 1974)
- 1886 - Reşide Bayar, Türkiye Cumhuriyeti'nin 3. Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın eşi (ö. 1962)
- 1892 - Mihail Kirponos, Sovyet Kızıl Ordu generali (ö. 1941)
- 1893 - Alfred Rosenberg, Alman siyasetçi (ö. 1946)
- 1893 - Hermann Göring, Nazi subayı (ö. 1946)
- 1894 - Georges Carpentier, Fransız boksör (ö. 1975)
- 1894 - Dorothy Wall, Yeni Zelandalı-Avustralyalı yazar ve çizer (ö. 1942)
- 1895 - Jean Berthoin, Fransız siyasetçi (ö. 1979)
- 1896 - David Wechsler, Rumen-Amerikalı ruhbilimci (ö. 1981)
- 1897 - Nahit Hilmi Özeren, Türk edebiyatçı ve güfte yazarı (ö. 1951)
- 1898 - Gustav Haloun, Çek sinolog (ö. 1951)
- 1899 - Paul Hermann Müller, İsviçreli kimyacı ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (ö. 1965)
- 1900 - Abdülbaki Gölpınarlı, Türk edebiyat tarihçisi ve çevirmen (ö. 1982)
- 1901 - Avrora Mardiganyan, Ermeni yazar ve oyuncu (ö. 1994)
- 1902 - Suud bin Abdül Aziz, Suudi Arabistan Kralı (ö. 1969)
- 1903 - İgor Kurçatov, Sovyet nükleer fizikçi (ö. 1960)
- 1905 - Hüseyin Nihal Atsız, Türk yazar, şair, tarihçi ve ideolog (ö. 1975)
- 1906 - Emmanuel Levinas, Fransız filozof (ö. 1995)
- 1907 - Sergey Korolyov, Sovyet roket mühendisi (ö. 1966)
- 1910 - Luise Rainer, Alman oyuncu (ö. 2014)
- 1916 - Pieter Willem Botha, Güney Afrika'nın ilk Devlet Başkanı (ö. 2006)
- 1916 - Mary Wilson, İngiliz şair (ö. 2018)
- 1918 - Maharişi Maheş Yogi, Hint guru (ö. 2008)
- 1925 - Nevit Kodallı, Türk besteci, kompozitör ve müzik eğitmeni (ö. 2009)
- 1926 - Morton Feldman, Amerikalı besteci (ö. 1987)
- 1926 - Ray Price, Amerikalı country müzik şarkıcısı (ö. 2013)
- 1928 - Ruth Brown, Amerikalı Rhythm and Blues şarkıcı (ö. 2005)
- 1929 - Alasdair MacIntyre, İskoç filozof (ö. 2025)
- 1930 - Jennifer Johnston, İrlandalı yazar (ö. 2025)
- 1931 - Leyla Erbil, Türk yazar (ö. 2013)
- 1931 - Özdemir Nutku, Türk tiyatro bilimci ve yönetmen (ö. 2019)
- 1932 - Engin Geçtan, Türk psikiyatrist ve yazar (ö. 2018)
- 1934 - Metin Serezli, Türk oyuncu (ö. 2013)
- 1934 - İbrahim Nafei, Mısırlı gazeteci (ö. 2018)
- 1934 - Raj Pannu, Hint asıllı Kanadalı eğitimci (ö. 2025)
- 1935 - Barbara McIntire, Amerikalı golfçü (ö. 2025)
- 1935 - Kreskin, Amerikalı mentalist (ö. 2024)
- 1936 - Emil Lahud, Lübnanlı asker ve siyasetçi
- 1936 - Mufti Mohammad Sayeed, Hint politikacı (ö. 2016)
- 1937 - Jan van der Graaf, Hollandalı kilise yöneticisi (ö. 2022)
- 1940 - Leila Hayes, Avustralyalı aktris (ö. 2025)
- 1941 - Long John Baldry, İngiliz şarkıcı ve müzisyen (ö. 2005)
- 1941 - Fiona Caldicott, Britanyalı psikiyatrist (ö. 2021)
- 1944 - Joe Frazier, Amerikalı boksör (ö. 2011)
- 1945 - Aytunç Altındal, Türk gazeteci ve yazar (ö. 2013)
- 1947 - Tom Dempsey, Amerikan Futbolu oyuncusu (ö. 2020)
- 1948 - Anta Toros, Ermeni asıllı Türk oyuncu (ö. 2025)
- 1949 - Ottmar Hitzfeld, Alman futbolcu ve teknik direktör
- 1949 - Hammadi Cibali, Tunus eski başbakanı
- 1949 - Haruki Murakami, Japon romancı
- 1951 - Kirstie Alley, Amerikalı oyuncu (ö. 2022)
- 1951 - Rush Limbaugh, Amerikalı radyo programcısı (ö. 2021)
- 1953 - Lise Castonguay, Kanadalı oyuncu
- 1953 - Mary Harron, Kanadalı film yapımcısı
- 1956 - Nikolay Noskov, Rus rock şarkıcısı
- 1958 - Christiane Amanpour, İngiliz gazeteci
- 1960 - Dominique Wilkins, Amerikalı basketbolcu
- 1962 - Luna Vachon, profesyonel güreşçi (ö. 2010)
- 1964 - Jeff Bezos, Amerikan girişimci (Amazon.com kurucusu)
- 1965 - Rob Zombie, Amerikalı heavy metal şarkıcısı ve yönetmen
- 1966 - Olivier Martinez, Fransız oyuncu
- 1967 - Selahattin Dervent, Türk teknik direktör
- 1967 - Vendela Kirsebom, Norveçli model
- 1968 - Mauro Silva, Brezilyalı futbolcu
- 1969 - David Mitchell, İngiliz romancı
- 1969 - Gökhan Semiz, Türk söz yazarı (Grup Vitamin) (ö. 1998)
- 1970 - Raekwon, Amerikalı rapçi
- 1970 - Zack de la Rocha, Amerikalı vokalist
- 1972 - Toto Wolff, Avusturyalı eski yarış pilotu
- 1973 - Hande Yener, Türk şarkıcı
- 1974 - Melanie Chisholm, İngiliz sanatçı (Spice Girls)
- 1975 - Jason Jeremy Freese, Amerikalı müzisyen
- 1979 - Marián Hossa, Amerikalı buz hokeyi oyuncusu
- 1979 - Grzegorz Rasiak, Polonyalı futbolcu
- 1980 - Amerie, Amerikalı R&B şarkıcısı
- 1980 - Akiko Morigami, Japon tenis oyuncusu
- 1981 - Luis Pérez, Meksikalı futbolcu
- 1985 - Artem Milevski, Belaruslu-Ukraynalı futbolcu
- 1985 - Issa Rae, Amerikalı oyuncu
- 1985 - Borja Valero, İspanyol futbolcu
- 1986 - Oya Okar, Türk oyuncu
- 1986 - Pablo Daniel Osvaldo, İtalyan futbolcu
- 1987 - Naya Rivera, Amerikalı şarkıcı ve aktris
- 1987 - Salvatore Sirigu, İtalyan futbolcu
- 1989 - Axel Thomas Witsel, Belçikalı futbolcu
- 1991 - Pixie Lott, İngiliz şarkıcı
- 1992 - Ishak Belfodil, Cezayirli futbolcu
- 1992 - Samuele Longo, İtalyan futbolcu
- 1993 - D.O., Koreli şarkıcı ve oyuncu
- 1993 - Zayn Malik, İngiliz şarkıcı (One Direction)
- 1995 - Alessio Romagnoli, İtalyan futbolcu
- 2000 - Batista Mendy, Fransız futbolcu
Ölümler
- 1519 - I. Maximilian, Kutsal Roma İmparatoru (d. 1459)
- 1621 - Şehzade Mehmed, Osmanlı şehzadesi (d. 1605)
- 1665 - Pierre de Fermat, Fransız matematikçi (d. 1601)
- 1759 - Anne, Kral II. George'un kızı (d. 1709)
- 1833 - Marie-Antonin Carême, Fransız pastacı (d. 1784)
- 1875 - Tongzhi, Qing Hanedanı imparatoru (d. 1856)
- 1889 - Churchill Babington, İngiliz arkeolog (d. 1821)
- 1905 - Abdullah Galib Paşa, Osmanlı siyasetçi (d. 1829)
- 1909 - Hermann Minkowski, Litvan matematikçi (d. 1864)
- 1942 - Charles Tate Regan, İngiliz ihtiyolog (d. 1878)
- 1950 - Pedro Calomino, Arjantinli futbolcu (d. 1892)
- 1960 - Nevil Shute, İngiliz yazar (d. 1899)
- 1967 - James Bedford, Amerikalı bilim insanı (d. 1893)
- 1974 - Patricia, Kraliçe Victoria'nın torunu (d. 1886)
- 1976 - Agatha Christie, İngiliz yazar (d. 1890)
- 1977 - Henri-Georges Clouzot, Fransız yönetmen (d. 1907)
- 1983 - Nikolay Podgorni, SSCB Devlet Başkanı (d. 1903)
- 1985 - Sabri Kiraz, Türk teknik direktör (d. 1918)
- 1997 - Charles Brenton Huggins, Nobel ödüllü Amerikalı hekim (d. 1901)
- 1998 - Sadi Koçaş, Türk siyasetçi (d. 1919)
- 2001 - Bill Hewlett, Amerikalı iş insanı (d. 1913)
- 2002 - Cyrus Vance, ABD'nin 57. Dış İşleri Bakanı (d. 1917)
- 2003 - Leopoldo Galtieri, Arjantinli general (d. 1926)
- 2003 - Maurice Gibb, İngiliz müzisyen (Bee Gees) (d. 1949)
- 2006 - Ömer Küyük, Türk İstiklal Savaşı gazisi (d. 1898)
- 2009 - Claude Berri, Fransız yönetmen (d. 1934)
- 2010 - Daniel Bensaïd, Fransız filozof (d. 1946)
- 2010 - Altan Dinçer, Türk basketbolcu (d. 1932)
- 2010 - Miep Gies, Anne Frank'ı saklayan Hollandalı (d. 1909)
- 2012 - Aslı Nemutlu, Türk millî kayakçı (d. 1994)
- 2013 - Precious Bryant, Amerikalı müzisyen (d. 1942)
- 2013 - Alev Sururi, Türk tiyatrocusu (d. 1931)
- 2013 - Koto Okubo, Dünya'nın En Yaşlı Kadını (d. 1897)
- 2014 - Alexandra Bastedo, İngiliz oyuncu (d. 1946)
- 2014 - Halet Çambel, Türk arkeolog (d. 1916)
- 2015 - Yelena Obraztsova, Rus mezzo-soprano (d. 1939)
- 2016 - İvan Bukavşin, Rus satranç oyuncusu (d. 1995)
- 2017 - Giulio Angioni, İtalyan yazar (d. 1939)
- 2017 - Meir Banai, İsrailli müzisyen (d. 1961)
- 2017 - William Peter Blatty, Amerikalı yönetmen (d. 1928)
- 2017 - Vsevolod Murakhovski, Sovyet politikacı (d. 1926)
- 2017 - Graham Taylor, İngiliz teknik direktör (d. 1944)
- 2017 - İlyas Hüseynov, Azerbaycanlı müzisyen (d. 1924)
- 2018 - Eddy Beugels, Hollandalı bisikletçi (d. 1944)
- 2018 - Bella Emberg, İngiliz oyuncu (d. 1937)
- 2018 - Frankie Muse Freeman, Amerikalı aktivist (d. 1916)
- 2018 - Keith Jackson, Amerikalı spor muhabiri (d. 1928)
- 2019 - Bonnie Guitar, Amerikalı şarkıcı (d. 1923)
- 2019 - Etsuko Ichihara, Japon oyuncu (d. 1936)
- 2019 - Joe M. Jackson, Amerikalı savaş pilotu (d. 1923)
- 2019 - Batton Lash, Amerikalı çizgi roman sanatçısı (d. 1953)
- 2019 - Patricia Wald, Amerikalı hakim (d. 1928)
- 2020 - Tony Garnett, İngiliz yapımcı (d. 1936)
- 2020 - Paulo Gonçalves, Portekizli motosiklet yarışçısı (d. 1979)
- 2020 - Jayalath Manoratne, Sri Lankalı oyuncu (d. 1948)
- 2020 - Roger Scruton, İngiliz filozof (d. 1944)
- 2020 - Aart Staartjes, Hollandalı oyuncu (d. 1938)
- 2021 - Frank Arok, Macar teknik direktör (d. 1932)
- 2021 - Bruce Bennett, Amerikan futbolu oyuncusu (d. 1943)
- 2021 - Florentin Crihălmeanu, Rumen din adamı (d. 1959)
- 2021 - Mona Malm, İsveçli aktris (d. 1935)
- 2021 - Sidik Mia, Malavili siyasetçi (d. 1965)
- 2021 - Philaret, Beyaz Rus Ortodoks Başpiskopos (d. 1935)
- 2021 - Bridget Rowe, İngiliz gazeteci (d. 1950)
- 2021 - Shingoose, Kanadalı şarkıcı (d. 1946)
- 2023 - Burhan Çaçan, Türk halk müziği sanatçısı (d. 1960)
- 2023 - Lisa Marie Presley, Amerikalı şarkıcı (d. 1968)
- 2025 - Leslie Charleson, Amerikalı oyuncu (d. 1945)
- 2025 - Claude Jarman Jr., Amerikalı oyuncu (d. 1934)
- 2025 - Arnold Frolows, Avustralyalı radyo sunucusu (d. 1950)
İlişkili Haber
