Wikipedia, kuruluşunun 25. yıl dönümünü kutlarken teknoloji dünyasında yankı uyandıran yeni iş birliklerini duyurdu. Platformu yöneten kar amacı gütmeyen Wikimedia Vakfı, aralarında Amazon, Meta Platforms, Microsoft, Perplexity ve Fransa merkezli Mistral AI'ın da bulunduğu bir dizi yapay zeka şirketiyle anlaşma sağladığını açıkladı. Bu hamle, internetin erken dönemlerinden kalan özgür bilgi vizyonu ile üretken yapay zeka teknolojilerinin yükselişi arasındaki dengeyi sağlama çabası olarak değerlendiriliyor.
Wikipedia, uzun yıllardır internetin ücretsiz bilgi kalesi olarak hizmet vermesine rağmen, son dönemde yapay zeka sohbet botlarının eğitimi için kullanılan veri kazıma yöntemleri platform üzerinde ciddi bir yük oluşturmaya başladı. Wikimedia Vakfı, yeni yapılan anlaşmaların finansal detaylarını paylaşmasa da, bu iş birliklerinin yapay zeka şirketlerinin Wikipedia içeriğine 'kendi ihtiyaçlarına özel olarak tasarlanmış bir hız ve hacimde' erişmelerini sağlayacağını belirtti.
Vakıf, geçtiğimiz yıl arama motoru Ecosia gibi daha küçük ölçekli yapay zeka oyuncularıyla ve 2022'de Google ile benzer anlaşmalar yapmıştı. Ancak yeni duyurulan bu ortaklıklar, dünyanın en çok ziyaret edilen dokuzuncu web sitesinin, yapay zeka şirketlerinden kaynaklanan yoğun trafiği bir gelir modeline dönüştürme stratejisini güçlendiriyor. Wikimedia Vakfı, yapay zeka geliştiricilerinin agresif veri toplama yöntemlerinin sunucuları zorladığını ve bot trafiğinin insan trafiğine oranla maliyetli bir altyapı yükü getirdiğini vurguluyor.
Altyapı Maliyetleri ve Bağışçıların Rolü
Wikipedia'nın kurucusu Jimmy Wales, platformun herkese açık ve ücretsiz olmaya devam edeceğini ancak altyapının bir maliyeti olduğunu hatırlattı. Vakfın CEO'su Maryana Iskander ise sunucuların bakımının ve verilerin teknoloji şirketleri tarafından çekilmesine olanak tanıyan sistemlerin sürdürülmesinin maddi bir karşılığı olduğunu belirtti. Iskander, 20 Ocak'ta görevini Bernadette Meehan'a devretmeye hazırlanırken, platformun sürdürülebilirliği konusundaki hassasiyeti dile getirdi.
Fonlamasının büyük bir kısmını 8 milyon bireysel bağışçıdan sağlayan Wikipedia'da, kurucu Wales bu dengesizliğe dikkat çekti. Wales, 'Bağışçılarımız, bu devasa yapay zeka şirketlerini sübvanse etmek için bağış yapmıyor. Şirketlerin de sitemize zarar vermeden, doğru yöntemlerle gelip maliyetin adil bir kısmını üstlenmeleri gerekiyor' ifadelerini kullandı.
Jimmy Wales, telif hakları konusunda yasal mücadelelerin sürdüğü bir ortamda, yapay zeka modellerinin Wikipedia verileriyle eğitilmesinden kişisel olarak memnuniyet duyduğunu ifade etti. Wales, Wikipedia verilerinin insanlar tarafından derlenmiş ve kürate edilmiş olmasının, yapay zeka için güvenilir bir zemin oluşturduğunu savundu. Elon Musk'ın sahibi olduğu X platformuna atıfta bulunan Wales, 'Sadece X üzerinde eğitilmiş, yani çok öfkeli bir yapay zekayı kullanmak istemezdim' değerlendirmesinde bulundu.
Gelecekte yapay zeka teknolojilerinin Wikipedia editörlerine de fayda sağlaması hedefleniyor. Yapay zekanın sıfırdan bir Wikipedia maddesi yazacak yetkinlikte olmadığı belirtilse de, ölü linklerin taranarak güncellenmesi veya metin içi referansların bulunması gibi angarya işlerde editörlere yardımcı olabileceği öngörülüyor. Ayrıca arama deneyiminin, geleneksel anahtar kelime yönteminden, soru-cevap şeklinde çalışan bir sohbet botu formatına evrilebileceği belirtiliyor.
Elon Musk ve Grokipedia Gerilimi
Wikipedia, son dönemde siyasi tarafsızlık tartışmalarının da odağında yer alıyor. ABD'deki bazı Cumhuriyetçi milletvekilleri ve siyasi figürler, platformu sol eğilimli olmakla suçlayarak 'Wokepedia' olarak nitelendiriyor. Bu eleştirilerin başındaki isimlerden biri olan Elon Musk, geçtiğimiz yıl kendi yapay zeka destekli rakibi Grokipedia'yı tanıtmış ve Wikipedia'yı propaganda yapmakla suçlamıştı.
Jimmy Wales, Grokipedia'yı Wikipedia için 'gerçek bir tehdit' olarak görmediğini belirtti. Büyük dil modellerinin (LLM) çalışma prensibi gereği internetteki mevcut metinlerle eğitildiğini hatırlatan Wales, 'Bu modeller kaliteli referans materyali yazmakta yeterince iyi değil. Çoğu zaman sadece Wikipedia'yı tekrar ediyorlar ya da saçmalayabiliyorlar. Konu ne kadar niş olursa, sonuçlar o kadar kötüleşiyor' dedi. Wales, Musk ile yıllardır tanışıklığı olduğunu ancak Grokipedia'nın lansmanından bu yana iletişim kurmadıklarını sözlerine ekledi.
