Medipol Mega Üniversite Hastanesi’nden Klinik Psikolog Pelin Ankay Kudu, özellikle “reels” ve “shorts” gibi içeriklerin çocuklarda bağımlılık benzeri davranışlara yol açabileceğini belirterek aileleri uyardı.
Dikkat Süresi Kısalıyor, Dopamin Döngüsü Tetikleniyor
Kudu’ya göre, sürekli kaydırma (scroll) alışkanlığı, çocukların beyin yapısını doğrudan etkiliyor. Hızlı ve sürekli değişen içerikler, beyni anlık haz odaklı çalışmaya yönlendirirken dikkat süresini belirgin şekilde kısaltıyor.
Uzman görüşlerine göre bu içerikler, dopamin salınımını artırarak çocukları daha fazla ekran başında tutuyor. Uzmanlar tarafından, bu döngünün zamanla bağımlılık benzeri bir alışkanlığa dönüştüğü ifade edilmektedir.
Sosyal Medya Kullanım Yaşı Giderek Düşüyor
Kısa video platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte sosyal medya kullanım yaşı da çocukluk dönemine kadar geriledi. 13 yaş sınırına rağmen birçok çocuğun, ebeveyn hesapları ya da yanlış yaş beyanı ile bu platformlara erişebildiği belirtiliyor.
Kudu, çocukların riskleri değerlendirme becerisinin yetişkinlere göre daha zayıf olduğuna dikkat çekerek, “Çocukların kendi kendine sınır koymasını beklemek gerçekçi değil” uyarısında bulundu.
“Bir Tane Daha” Döngüsü Tehlikesi
Çocukların sosyal medyada içerik tüketirken “durma noktası” geliştiremediğini belirten Kudu, bu durumun en büyük risklerden biri olduğuna işaret etti.
Uzmanlar tarafından, çocukların ‘bir tane daha izlemeliyim’ düşüncesiyle hareket ettiği ve bu durumun kontrolsüz ekran kullanımına yol açtığı belirtilmektedir.
Dijital Okuryazarlık ve Ebeveyn Rolü Kritik
Kudu, ebeveynlerin yalnızca sınır koyan değil, aynı zamanda rehberlik eden bir rol üstlenmesi gerektiğini vurguladı. Dijital okuryazarlığın hem çocuklar hem de ebeveynler için artık temel bir beceri haline geldiği ifade edildi.
Sosyal medyanın tamamen zararlı olmadığına dikkat çeken Kudu, doğru yönlendirme ile bu platformların üretkenlik için de kullanılabileceğini belirtti. Ancak bunun için içerik denetimi ve bilinçli kullanımın şart olduğu vurgulandı.
Yasaklamak Yerine İletişim Kurun
Uzmanlara göre, çocuklara doğrudan yasak koymak yerine doğru iletişim kurmak daha etkili sonuç veriyor.
Uzmanlar tarafından, yargılayıcı ifadeler yerine açık ve anlayışlı bir iletişim dilinin çocukların duygusal gelişimini desteklediği belirtilmektedir.
Örneğin:
“Yine mi telefonla oynuyorsun?” yerine
“Bu içerikte seni en çok ne etkiledi?” gibi sorular yöneltmek
çocukla kurulan bağı güçlendiriyor.
Duygusal Gelişim de Etkileniyor
Çocukların sıkıldıklarında ya da öfkelendiklerinde doğrudan ekrana yönelmesi, yalnızca dikkat değil, duygusal zeka gelişimini de olumsuz etkileyebiliyor. Bu nedenle ekran kullanımının kontrollü ve planlı olması gerektiği ifade ediliyor.
