İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden dört Arap partisinin lideri, 2026 yılında yapılması beklenen genel seçimlere 'Ortak Liste' ile katılmak için 22 Ocak'ta ön anlaşma imzaladı.
Hadaş, Balad, Ta'al ve Ra'am partilerinin liderleri Eymen Avde, Sami Ebu Şehade, Ahmet Tıybi ve Mansur Abbas, Sahnin kentinde bir araya gelerek seçimlerde ortak liste çıkarma kararı aldı.
Liderler, İsrail polisinin Arapların yaşadığı bölgelerde işlenen suçlara karşı etkisiz kalması nedeniyle düzenlenen protestonun ardından 'Ortak Liste Şimdi' başlıklı ön anlaşmayı imzaladı. Söz konusu adımın, Arap kamuoyundan gelen yoğun baskı sonucu atıldığı vurgulandı.
Uzmanlar, İsrail nüfusunun yüzde 21'ini oluşturan Arapların oy kullanma oranının artabileceğine dikkat çekiyor.
Kamuoyu yoklamaları Arap partilerinin 120 sandalyeli İsrail Meclisi'nde 10 sandalye kazanacağını öngörse de, partilerin birleşmesinin Arap oyunu yükselterek milletvekili sayısını 15'e çıkarabileceği ifade ediliyor.
Arap partilerinin 'Ortak Liste' deneyimi
Aynı Arap partileri, 2015 seçimlerinde 'Ortak Liste' adıyla tek listeyle seçime girmiş ve 13 sandalye kazanmıştı. Bu başarı 2019 seçimlerinde de tekrarlandı. 2020 seçimlerinde ise Ortak Liste 15 sandalye elde etti.
Ancak bu birliktelik 2021 seçimleri öncesinde dağıldı. Söz konusu seçimlerde Demokratik Barış ve Eşitlik Cephesi ile Arap Değişim Hareketi 5'er, Birleşik Arap Listesi de 5 sandalye kazanırken, Balad Meclis'e giremedi.
Mutabakat sağlanması gereken başlıklar
İsrail uzmanı Filistinli siyasi analist Vedi Ebu Nassar, ortak liste kararının ilk adım olduğunu belirterek, fiilî bir liste oluşturulmadan önce birçok kritik başlıkta uzlaşma sağlanması gerektiğini söyledi.
Bu başlıklar arasında siyasi program, partiler arasındaki sandalye dağılımı, listenin liderliği ve İsrail muhalefetinin hükümet kurma girişimlerine nasıl yaklaşılacağı yer alıyor.
Ebu Nassar, Arap partileri arasında bu konularda ciddi görüş ayrılıkları bulunduğunu vurgulayarak şunları söyledi:
'Tam bir ortak listeden söz edebilmek için tüm bu detaylarda anlaşma sağlanmalı. Bu ittifak yalnızca seçim günü oy artırmaya yönelik teknik bir birliktelik mi olacak, yoksa Meclis'te ortak hareket mi edilecek? Bu kritik bir soru.'
Arap oyununun hükümet denklemindeki rolü
Arap toplumunda ortak liste yönünde güçlü bir halk baskısı olduğunu ifade eden Ebu Nassar, oy verme oranının yükselmesi halinde Arap partilerinin Meclis'te 15 hatta 17 sandalye kazanabileceğini belirtti.
Ebu Nassar'a göre Arap oylarının artması, özellikle küçük sağcı partilerin seçim barajı olan yüzde 3,25'i aşmasını zorlaştıracak.
Bu duruma örnek olarak Maliye Bakanı Bezalel Smotrich liderliğindeki Dini Siyonizm Partisini gösteren Ebu Nassar, kamuoyu yoklamalarının bu partinin baraj altında kalabileceğine işaret ettiğini söyledi.
Ebu Nassar, Arap oy oranının yükselmesinin Netanyahu'nun hükümet kurma ihtimalini doğrudan zayıflatacağını vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:
'Arapların oy verme oranı ne kadar yüksek olursa, Netanyahu'nun hükümet kurma ihtimali o kadar azalır.'
Uzman Muhammed Helse ise İsrailli sağcı partilerin, Arap partilerinin birleşme ihtimaline büyük bir endişeyle yaklaştığını ve bu girişimin başarısız olmasını umut ettiklerini söyledi.
Helse, Arap partilerinin gerçekten birleşmesi ve Arap seçmenin sandığa gitme oranının artması hâlinde Netanyahu'nun önünde güçlü bir engelleyici blok oluşacağını ifade etti.
Ayrıca kamuoyu yoklamalarının, İsrail muhalefetinin 61 sandalyeye ulaşmak için en az bir Arap partisinin desteğine ihtiyaç duyacağını gösterdiğini belirten Helse, sürecin önümüzdeki haftalarda netleşeceğini kaydetti.
'İhtimaller açık, tablo ise hala belirsiz. Gelişmeler yakından takip edilmeli.'
