Başkan Donald Trump, Air Force One uçağında gazetecilerin sorularını yanıtlarken, yapay zeka şirketlerinin yöneticileriyle yeni bir konsept üzerinde görüştüklerini doğruladı. Trump, "Amerikan halkının bu şirketlerin başarısından faydalanabileceği, temel olarak şirketlere ortak olacağı formüller üzerinde çalışıyoruz" dedi. Trump doğrudan isim vermese de, ekonomi kanalı CNBC’nin haberine göre beyaz saray bu konuda çoktan OpenAI ile masaya oturdu.
"Kamu Refah Fonu" ile Vatandaşlara Doğrudan Gelir
Görüşülen planın arkasında OpenAI CEO'su Sam Altman'ın geçen yıldan beri savunduğu bir fikir yatıyor. Taslağa göre, devletin OpenAI'dan alacağı hisseler, şirket tarafından kurulması önerilen bir "Kamu Refah Fonu"na (Public Wealth Fund) aktarılacak.
Bu fondan elde edilecek trilyonlarca dolarlık gelir, başlangıç sermayesi veya maddi durumu ne olursa olsun doğrudan Amerikan vatandaşlarına dağıtılacak. Böylece halk, yapay zeka devriminin yarattığı ekonomik büyümeden doğrudan pay alabilecek.
Sol Kanattan da Destek: "Şirketler %50 Vergi Ödesin"
Devlet ortaklığı fikri sadece sağcı Trump yönetiminde değil, Amerikan solunda da karşılık buldu. Demokrat Senatör Bernie Sanders, bu yıl içinde halka açılması (borsaya girmesi) beklenen OpenAI, Anthropic ve xAI gibi devlere tek seferlik %50 oranında bir vergi getirilmesini önerdi. Sanders, bu verginin nakit olarak değil, şirket hissesi olarak alınmasını savunuyor. Sanders'a göre bu adım, yapay zekanın geleceğini halkın belirlemesini sağlayacak.
Yapay zeka şirketlerinden hisse alınması, Trump’ın özel sektöre yönelik ilk "devlet mülkiyeti" hamlesi değil. Trump yönetimi, geçtiğimiz yıl da mali kriz yaşayan Amerikalı yarı iletken ve çip üreticisi Intel’in %10 hissesini satın alarak devlete ortak etmişti.
Uzmanlar Ne Diyor? "Kurtarma Paketinin Zemini Hazırlanıyor"
Bu radikal fikir hem heyecan yarattı hem de ciddi eleştirileri beraberinde getirdi:
Trump’ın eski yapay zeka sorumlusu ve yatırımcı David Sacks, fikrin popülaritesini anladığını ancak bunun tehlikeli bir "şirket-devlet faşizmine/birleşmesine" yol açabileceği konusunda uyardı. Eski bir Microsoft yöneticisi olan Dare Obasanjo ise madalyonun diğer yüzüne dikkat çekerek çarpıcı bir iddiada bulundu: "Hükümet, aslında finansal açıdan zorlanmaya başlayan OpenAI’ı resmi olarak kurtarmanın (bailout) zeminini şimdiden hazırlıyor."
Bu hamle gerçekleşirse, küresel teknoloji şirketlerinin sadece piyasa değerleri değil, yönetim yapıları da kökten değişecek ve kapitalizm tarihinde yeni bir "devlet korumacılığı" dönemi başlayacak.
