ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Orta Doğu'da tıkanan barış sürecini yeniden canlandırmak amacıyla Pazartesi günü Florida'da bir araya gelmeye hazırlanıyor. Netanyahu'nun Mar-a-Lago'daki görüşme için davet edildiği belirtilirken, zirvenin ana gündem maddelerini Gazze'deki ateşkesin ikinci aşaması, Lübnan'daki son durum ve İran ile yaşanan gerilimler oluşturuyor. Beyaz Saray henüz resmi bir detay paylaşmasa da, Washington yönetiminin Gazze için planladığı geçiş yönetimi ve uluslararası güvenlik gücü konularında İsrail'e baskı yapması bekleniyor.
Gazze Planında 'Barış Heyeti' ve Geçiş Yönetimi
Washington, Ekim ayında tarafların kabul ettiği ancak uygulamada ciddi sorunlar yaşanan ateşkes planını hayata geçirmek istiyor. Bu plan, İsrail'in Gazze'den çekilmesini, Hamas'ın ise silah bırakarak yönetimden vazgeçmesini öngörüyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump'ın planında yer alan ve Filistinli teknokratlar ile bir 'Barış Heyeti'nden oluşan geçiş yönetiminin bir an önce göreve başlamasını hedeflediklerini açıkladı. Bu adımın, 17 Kasım tarihli BM Güvenlik Konseyi kararıyla yetkilendirilen uluslararası güvenlik gücünün bölgeye konuşlandırılmasından önce tamamlanması planlanıyor.
Ancak sahadaki gerçeklik, diplomatik planlarla örtüşmüyor. İsrail ve Hamas, birbirlerini anlaşmayı ihlal etmekle suçlarken, sürecin en zorlu aşaması olan silahsızlanma konusunda bir arpa boyu yol alınabilmiş değil. Hamas, silah bırakmayı reddediyor ve elindeki son İsrailli rehinenin kalıntılarını iade etmiyor. Örgüt, İsrail askerlerinin bölgenin yarısında konuşlu olmasına rağmen otoritesini yeniden tesis etmeye çalışıyor. İsrail ise Hamas'ın barışçıl yollarla silahsızlanmaması durumunda askeri operasyonlara yeniden başlayacağı tehdidinde bulunuyor. Resmi olarak ateşkes yürürlükte olsa da çatışmalar tamamen durmuş değil; Ekim ayından bu yana İsrail saldırılarında çoğu sivil 400'den fazla Filistinli hayatını kaybederken, Filistinli militanlar üç İsrail askerini öldürdü.
Lübnan ve İran Cephesinde Tansiyon Düşmüyor
Görüşmenin bir diğer kritik başlığı ise İsrail'in kuzey sınırındaki gelişmeler. Kasım 2024'te ABD desteğiyle sağlanan ateşkes, İsrail ile Hizbullah arasındaki bir yılı aşkın çatışmayı sonlandırmıştı. Anlaşma, İran destekli grubun nehrin güneyindeki bölgelerden başlayarak silahsızlanmasını şart koşuyordu. Lübnan hükümeti bu sürecin yıl sonuna kadar tamamlanacağını belirtse de Hizbullah silah bırakma çağrılarına direniyor. İsrail ise ilerlemenin yavaş olduğunu savunarak, Hizbullah'ın yeniden güçlenmesini engellemek gerekçesiyle Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürüyor.
Bölgesel denklemin en karmaşık parçası olan İran da masadaki yerini koruyor. Haziran ayında İsrail ile 12 gün süren bir savaş yaşayan Tahran yönetimi, geçtiğimiz hafta ay içinde ikinci kez füze tatbikatı gerçekleştirdiğini duyurdu. Başbakan Netanyahu, İsrail'in İran ile yeni bir çatışma arayışında olmadığını ancak Tahran'ın faaliyetlerini Trump ile görüşeceğini belirtti. Trump, Haziran ayında İran nükleer tesislerine yönelik saldırı emri vermiş ancak daha sonra Tahran ile olası bir anlaşma konusunu gündeme getirmişti.
Reuters
