Müzik dünyası, teknolojinin sanat üzerindeki etkisi ve sınırları konusunda yeni bir tartışmanın tam ortasında kaldı. İsveç'te dijital müzik platformu Spotify üzerinde viral hale gelen ve en çok dinlenenler listesinde zirveye yerleşen bir parça, arkasındaki 'sanatçının' aslında bir yapay zeka ürünü olduğunun ortaya çıkmasıyla resmi listelerden diskalifiye edildi.
Milyonlarca Dinlenmeye Ulaşan 'Jacub' Gerçek Bir İnsan Değil
İsveç'te 'Jacub' adını kullanan bir sanatçıya ait olan 'I Know, You're Not Mine' (Biliyorum, Sen Benim Değilsin) isimli şarkı, kısa sürede büyük bir dinleyici kitlesine ulaştı. Akustik gitar ağırlıklı bir folk-pop eseri olan parça, İsveç'teki Spotify sıralamalarında en üst basamaklara tırmanırken, dünya genelinde de 5 milyondan fazla dinlenme rakamına erişti. Ancak şarkının başarısı, müzik otoritelerinin yaptığı inceleme sonucunda tartışmalı bir hal aldı.
İsveç müzik endüstrisi birliği, yaptığı detaylı incelemeler sonucunda eserin büyük oranda yapay zeka (AI) teknolojisi kullanılarak üretildiğini tespit etti. Bu gelişme üzerine, İsveç'in resmi müzik listesi olan Sverigetopplistan, şarkıyı sıralamadan çıkarma kararı aldı. IFPI İsveç CEO'su Ludvig Werber, mevcut kurallar gereği, ağırlıklı olarak yapay zeka tarafından üretilen eserlerin resmi listelerde yer alma hakkının bulunmadığını belirtti. Werber, şarkının Spotify'ın kendi algoritmik listelerinde kalabileceğini ancak ulusal resmi listeye dahil edilmeyeceğini vurguladı.
Şarkının arkasındaki gerçek, araştırmacı bir gazetecinin takibi sonucu gün yüzüne çıktı. Yapılan araştırmada, şarkının haklarının Danimarka merkezli Stellar isimli bir müzik yayıncısına ait olduğu ve hak sahiplerinin şirketin yapay zeka departmanında çalıştığı belirlendi. Gazeteci Emanuel Karlsten, bu durumun şirketin yeni müzik türlerini ve 'yapay sanatçıları' denemek amacıyla yaptığı bir deney olduğunu öne sürdü. Karlsten'e göre şirket, dinleyicilerin yapay zeka tarafından üretilen müziğe ve sanal sanatçılara olan tolerans eşiğini test etmeyi hedefliyordu.
Spotify üzerindeki profilinde, sakallı ve tişörtlü bir adamın karakalem çizimiyle temsil edilen Jacub'un, 'Kärleken är Bränd' (Aşk Yandı) adlı altı şarkılık bir EP'nin parçası olduğu görüldü.
Yapımcı Şirketten Savunma: Bu Bir Teknoloji Çöplüğü Değil
Konunun gündeme gelmesinin ardından yapımcı şirket Stellar'dan dikkat çeken bir açıklama geldi. Şirket, Jacub'un sesinin ve müziğin bazı kısımlarının yapay zeka araçları kullanılarak oluşturulduğunu kabul etti. Ancak şirket yetkilileri, kendilerini bir teknoloji firması olarak değil, öncelikle yaratıcı profesyonellerden oluşan bir müzik şirketi olarak tanımladı.
Yapılan açıklamada, ortaya çıkan eserin basit bir komutla üretilen ve 'AI slop' (yapay zeka çöplüğü) olarak adlandırılan kalitesiz içeriklerden farklı olduğu savunuldu. Şirket, bu hit parçayı yaratmak için net bir sanatsal vizyonla hareket ettiklerini, şarkı yazımı ve prodüksiyon sürecine ciddi zaman ve enerji harcadıklarını belirtti.
Sektördeki tartışmalar sürerken, uzmanlar dijital platformlarda şeffaflık çağrısında bulunuyor. Besteci ve telif hakları savunucusu Ed Newton-Rex, Jacub örneğinin, yapay zeka ile üretilen içeriklerin zorunlu olarak etiketlenmesi ihtiyacını bir kez daha ortaya koyduğunu ifade etti. Newton-Rex, dinleyicilerin bir insanı mı yoksa bir yazılımı mı dinlediklerini bilmeleri gerektiğini, aksi takdirde gerçek müzisyenlerin hak ettikleri telif gelirlerinden mahrum kalabileceğini vurguladı. Spotify ise şu an için platformdaki içeriklerin yapay zeka olup olmadığının belirtilmesini zorunlu tutmuyor, ancak endüstri genelinde gönüllülük esasına dayalı yeni standartlar üzerinde çalışmalar sürüyor.
