Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ile Meteoroloji Genel Müdürlüğünden (MGM) derlediği bilgilere göre, iklim değişikliği kaynaklı aşırı hava olayları yılın ilk ayında dünyada ve Türkiye'de etkili oldu.
Yaz mevsimini yaşayan Avustralya'nın büyük bir bölümü, tehlikeli yangınlara zemin hazırlayan hava koşullarıyla birlikte iki sıcak hava dalgasının etkisi altına girdi.
Ülkenin güneyindeki Ceduna kasabasında sıcaklık 26 Ocak'ta 49,5 dereceyle rekor düzeye yükselirken, Avustralya Meteoroloji Bürosuna göre ülkenin çeşitli bölgelerinde 45 derecenin üzerinde sıcaklıklar ölçüldü. Avustralya'daki ikinci sıcak hava dalgasını inceleyen uzmanlar, küresel ısınmanın bu dalganın etkisini 1,6 derece artırdığını tespit etti.
Yaz mevsimini yaşayan bir diğer ülke olan Şili'de ise Biobio ile Nuble bölgelerinde başlayan orman yangınları, on binlerce kişinin evlerini terk etmesine, yüzlerce yapının kül olmasına ve can kayıplarına neden oldu. Şiddetli rüzgârlar ile aşırı sıcakların etkisiyle 75 noktada çıkan yangınlar sonrası olağanüstü hâl ilan edildi. Benzer bir tablo Arjantin'in güneyinde de görülürken, uzun süreli kuraklık ile sert rüzgârlar Patagonya'da yıkıcı yangınlara yol açtı.
Kış fırtınaları ve aşırı soğuklar
Ocak ayının son haftasında Kuzey Amerika'yı etkisi altına alan kar fırtınası, ABD ve Kanada'nın geniş kesimlerinde hayatı felce uğrattı. Can kayıplarının yaşandığı fırtına, yüz binlerce hanede elektrik kesintisine, çok sayıda uçuşun iptaline neden oldu.
Rusya'nın Kamçatka Yarımadası'nda, aralık ayındaki 3,7 metrelik rekor yağışın ardından ocak ayının ilk iki haftasında 2 metreyi aşan kar kalınlığı kaydedildi. Kamçatka Hidrometeoroloji Merkezine göre bu düzeyde bir yağış en son 1970'lerde görüldü.
Avrupa kıtası ise Atlantik'ten Akdeniz'e uzanan geniş bir hatta art arda gelen fırtınaların etkisi altında kaldı. İrlanda ile Birleşik Krallık'tan başlayıp İber Yarımadası ve Akdeniz havzasına yayılan şiddetli yağışlar, geniş çaplı sellere ve ulaşım ağlarında ciddi aksamalara yol açtı. Ulusal meteoroloji servisleri, en üst düzey alarm seviyesi olan 'hayati tehlike' kodlu uyarıları devreye soktu.
Türkiye'de de risk devam etti
Afganistan'ın kuzeyi, Pakistan, Hindistan ile Nepal'in batısında etkili olan şiddetli yağmur ve yoğun kar yağışı, sel ile çığ riskini artırdı. WMO, bölge ülkeleri için uyarı yayımladı.
Aşırı hava olaylarının yıkıcı etkisi Endonezya ile Yeni Zelanda'da da can kayıplarına neden oldu. Endonezya'da 24 Ocak'ta şiddetli yağışın tetiklediği heyelanda 50'den fazla kişi hayatını kaybetti. Yeni Zelanda ise Kuzey Adası'nı vuran tropikal fırtınalarla sarsıldı; rekor yağışlar sel ve toprak kaymalarını beraberinde getirdi.
Güneydoğu Afrika'da haftalar süren sağanaklar nehirler ile barajları taşırırken, özellikle Mozambik'te selden etkilenenlerin sayısı 650 bini aştı. Başkent Maputo dâhil birçok şehirde yüz binlerce kişi yerinden edilirken, en az 30 bin konut yıkıldı ya da ağır hasar gördü. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), temiz suya erişimin kısıtlanması nedeniyle kolera ve benzeri salgın hastalık riskinin en üst seviyeye çıktığını bildirdi.
Türkiye'de ise ocak ayında Antalya'nın Kaş ve Manavgat ilçelerinde sağanak, fırtına ile hortum etkili oldu. Günlük hayat aksarken, zeytin ile badem ağaçları kökünden söküldü. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, afetten 1437 çiftçinin etkilendiğini, 5 bin dekardan fazla tarım arazisinin zarar gördüğünü açıkladı.
Ayın son haftasında da risk sürdü. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Karadeniz'in bazı kesimleri ile İç Anadolu'nun kuzeyinde kuvvetli rüzgâr ve yer yer fırtına beklendiğini bildirirken, İçişleri Bakanlığı 9 il için 'sarı' kodlu meteorolojik uyarı yayımladı.
