Bosna Savaşı sırasında İtalya'dan Saraybosna'ya giderek Sırp keskin nişancılara para ödeyip sivillere ateş açan kişilerin ortaya çıkarılmasını sağlayan İtalyan gazeteci-yazar Ezio Gavazzeni, söz konusu kişilerin özellikle çocukları hedef aldığını belirtti. Milano'da başlatılan soruşturmanın yankıları sürerken, Gavazzeni konuya ilişkin uluslararası basın mensuplarının sorularını yanıtladı.
Roma'daki Yabancı Basın Derneğinde düzenlenen toplantıda konuşan Gavazzeni, savaş döneminde bazı İtalyanların Saraybosna'daki Sırp keskin nişancılara yüksek ücretler ödeyerek 'hafta sonu keskin nişancı turu' adı altında sivillere ateş açtığını hatırlattı. Bu olayların yıllar önce Corriere della Sera ve La Stampa tarafından haberleştirildiğini, ancak o dönem hiçbir adli mercinin harekete geçmediğini vurguladı.
Gavazzeni, yıllar önce yayımlanan bu haberlerin görmezden gelindiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
'Benim yanıtını veremediğim soru şu: Milano veya Torino Cumhuriyet Savcılığı bu gazeteleri hiç mi okumadı? Bu haberlerde açık adresler vardı, tanıklar belliydi. Derin bir soruşturma bile gerekmiyordu. Bir ekip gönderip tanıklıkları almak yeterliydi. Fakat kimse bunu yapmadı.'
Bu ihmalin kendisini harekete geçirdiğini söyleyen Gavazzeni, olayların tarihe geçmesi için sorumluluk hissettiğini ve konuyla ilgili kapsamlı bir araştırmaya başladığını dile getirdi.
Gavazzeni, araştırmalarına ilk olarak 2022 yapımı 'Saraybosna Safari' belgeselinin yönetmeni Miran Zupaniç ile görüşerek başladığını ifade etti. Ardından belgeselde tanıklığına başvurulan Bosnalı askeri istihbarat subayı Edin Subašić ile iletişime geçtiğini ve Subašić'in kendisine belgeselde yer almayan önemli bilgiler verdiğini söyledi.
Bu yeni bilgiler ışığında, Gavazzeni Ocak ayında Milano Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikayette bulundu. Savcılık, 15 Ekim'de şikayeti kabul ederek resmî soruşturma başlattı. Gavazzeni, süreç boyunca elde ettiği tüm ek bilgileri de savcılığa sunduğunu belirtti.
'Soruşturma sonuçsuz kalabilir ama faillerin yarısı hâlâ yaşıyor olabilir'
Soruşturmanın geleceğine ilişkin soruları yanıtlayan Gavazzeni, birçok failin yaşlılık veya hastalık nedeniyle hayatını kaybetmiş olabileceğini ancak önemli bir kısmının hâlâ hayatta olduğunu söyledi:
'65-85 yaş arası kişilerden bahsediyoruz. Yarısının ölmüş olması mümkün ama yarısının da hâlâ yaşadığı ihtimali var. Bu nedenle soruşturmanın sonuçlanması hâlâ mümkün.'
Gavazzeni, Milano Savcılığı'nın soruşturmasının yalnızca İtalyan vatandaşlarını kapsadığını vurgulayarak şunları ekledi:
'Bu turlara birçok ülkeden katılım vardı. Alman, Fransız, İngiliz ve diğer Batılı ülkelerden gelenler de bulunuyordu. Ancak Milano Savcılığı yalnızca İtalyanlarla ilgileniyor.'
Bu kişilerin 'yabancı savaşçı' statüsünde olmadığını belirten yazar, bunun tamamen paralı bir 'eğlence' amaçlı etkinlik olduğunu söyledi. Gavazzeni'ye göre bu turlara katılanlar genellikle çok zengin girişimciler veya profesyonellerdi ve 'hafta sonu keskin nişancılığı' için 250-300 bin avro gibi yüksek meblağlar ödüyorlardı.
'Çocuklar ilk hedef oluyordu'
En çarpıcı iddialardan biri ise keskin nişancıların özellikle çocukları hedef alması.
Gavazzeni, bu acı gerçeği şu sözlerle aktardı:
'Çocuklar kesinlikle ilk tercihti. Bu, yetişkinlerin vurulmadığı anlamına gelmez. Ama bir keskin nişancı bir çocuğu vurduğunda bunu daha 'başarılı' bir atış olarak görüyordu.'
Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic hakkında Saraybosna çevresindeki keskin nişancılar arasında bulunduğu iddiasıyla yapılan ayrı suç duyurusu hakkında konuşan Gavazzeni, bu başvuruyla bir bağlantısının olmadığını söyledi.
1992-1995 yılları arasında süren Bosna Savaşı sırasında Saraybosna, tarihin en uzun kuşatmalarından birine sahne olmuştu.
Şehir 6 Nisan 1992'den itibaren her gün bombalandı, 3.5 yıl süren kuşatmada 1601'i çocuk olmak üzere 11.541 sivil hayatını kaybetti. Sırp keskin nişancıların sivilleri hedef aldığı o döneme ait yeni görüntüler 2021'de ortaya çıkmış ve dünya kamuoyunda yankı uyandırmıştı.
Gavazzeni'nin şikayeti sonrasında İtalya'da açılan soruşturma, uluslararası basında 'savaş turizmi', 'keskin nişancı turu' ve 'kara para karşılığı ölümcül eğlence' başlıklarıyla geniş yer buldu.
