Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Moldova'dan tek taraflı bağımsızlığını ilan eden Transdinyester bölgesinde yaşayanların Rus vatandaşlığına alınma sürecini kolaylaştıran bir kararname imzaladı. Uluslararası hukuk doğrultusunda insan haklarını koruma amacıyla alındığı belirtilen bu karara Moldova yönetiminden tepki gecikmedi. Moldova Cumhurbaşkanı Maya Sandu, Moskova'nın bu hamleyle kendilerini korkutmaya çalıştığını savundu.
Rusya'dan Bölgedeki Dengeleri Değiştirecek Vatandaşlık Hamlesi
Rusya ile Batı yanlısı Moldova hükümeti arasındaki gerilim, Moskova’dan gelen yeni bir hamleyle tırmanışa geçti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Moldova sınırları içerisinde yer alan ve tek taraflı bağımsızlık ilan eden Transdinyester bölgesindeki sakinlerin Rus vatandaşlığına geçişini kolaylaştıran stratejik bir kararnameye imza attı. Rusya Devlet Yasa Bilgi Sistemi'nde resmi olarak yayımlanan kararname, bölgede kalıcı olarak ikamet eden yabancı uyrukluların başvuru süreçlerini ciddi oranda basitleştiriyor.
Yayımlanan kararın detaylarına göre, Transdinyester'de sürekli ikamet eden ve 18 yaşını dolduran yabancı uyruklu vatandaşlar ile vatansız kişiler, Rus vatandaşlığına kabul edilmek için kolaylaştırılmış başvuru yapma hakkına sahip oldu. Resmi açıklamada, söz konusu kararın insan hakları ve özgürlüklerinin korunması amacıyla tamamen uluslararası hukuk kurallarına uygun biçimde kabul edildiği aktarıldı.
Moldova Cumhurbaşkanı Maya Sandu'dan "Korkutma" Çıkışı
Rusya'nın bu adımı, Kişinev yönetiminde büyük bir tepkiyle karşılandı. Estonya'nın başkenti Tallinn'de resmi temaslarda bulunan Moldova Cumhurbaşkanı Maya Sandu, düzenlediği basın toplantısında Putin'in imzaladığı kararnameyi doğrudan hedef aldı.
Moskova'nın bu hamleyle Moldova'yı baskı altına almayı ve korkutmayı amaçladığını dile getiren Sandu, bölgedeki güvenlik algısının değiştiğine dikkat çekti. Sandu, "Ukrayna'da savaşın başlamasının ardından Transdinyester bölgesindeki sakinlerin birçoğu, kendilerini güvende hissetmek amacıyla halihazırda Moldova vatandaşlığına sahip oldu" ifadelerini kullanarak, bölge halkının yöneliminin Moldova devletine doğru olduğunu vurguladı.
Transdinyester Meselesinin Tarihsel ve Siyasi Arka Planı
Moldova ile Transdinyester arasındaki kriz, Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecine kadar uzanıyor. Moldova'nın 1991 yılında Sovyetler Birliği'nden ayrılarak bağımsızlığını ilan etmesinin ardından, Dinyester Nehri'nin doğu kıyısında bulunan Transdinyester bölgesi, Rusya'nın siyasi ve askeri desteğini arkasına alarak tek taraflı bağımsızlığını ilan etmişti.
Bu ilanın ardından taraflar arasında başlayan ve şiddetli çatışmalara sahne olan süreç, 1992 yılında imzalanan ateşkesle son buldu. Tarihi kayıtlara göre bölgedeki çatışmalarda 1000'den fazla kişi hayatını kaybetmiş, binlerce kişi ise yaralanmıştı. Sorunun çözümü amacıyla 1993 yılında Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) bünyesinde başlatılan görüşmeler, Transdinyester, Moldova, Rusya, Ukrayna, ABD, AGİT ve AB temsilcilerinin katılımıyla "5+2" formatında yürütülmeye çalışılsa da kalıcı bir siyasi uzlaşıya henüz ulaşılamadı.
Askeri Güç ve Kobasna Cephaneliğinin Stratejik Önemi
Günümüzde Birleşmiş Milletler (BM) üyesi hiçbir ülke tarafından bağımsız bir devlet olarak tanınmayan Transdinyester, fiili olarak Moldova'dan kopuk bir yönetim sergiliyor. Bölgenin kendine ait bir siyasi yapısı, meclisi, ordusu, polisi ve müstakil bir posta sistemi bulunuyor.
Bölgede "barış gücü" adı altında askeri birlikler bulunduran Rusya'nın, Transdinyester yönetimini ayakta tutmak adına her yıl milyonlarca dolarlık doğrudan mali yardım aktardığı biliniyor. Bölgenin askeri açıdan en kritik unsurlarından biri ise Kobasna köyünde yer alıyor. Rusya'nın Sovyetler Birliği döneminden ve İkinci Dünya Savaşı'ndan kalan en büyük mühimmat cephaneliği bu köyde bulunuyor ve bu durum, Ukrayna'daki bölgesel çatışma ortamında stratejik bir risk faktörü olarak yakından takip ediliyor.
