Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEÜ) Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, geliştirdiği yazılımla Konya ve Bursa ovalarında çökme hareketlerini inceledi. Prof. Dr. Kutoğlu, Avrupa Uzay Ajansı'nın Sentinel uydusu verilerinden yararlanarak yaptığı analizlerde, bölgelerde ciddi düşey deformasyonlar tespit ettiklerini açıkladı.
Bursa Ovasında Yıllık 6 Santimetre Çökme
Prof. Dr. Kutoğlu, Bursa Ovası'nda yıllık ortalama 6 santimetre civarında çökme gözlemlediklerini belirterek, bu durumun 10 yıl içinde 60 santimetreye kadar ulaşabileceğini söyledi. Uzman, bu çökme hareketlerinin hem yer altı su kullanımından hem de bölgedeki fay hareketlerinden kaynaklandığını vurguladı. Ayrıca Uludağ'ın yıllık ortalama 2 santimetre yükseldiğini ifade ederek, 'Uludağ'ın boyu giderek uzuyor' dedi.
Konya Ovasında Tektonik ve Su Kaynaklı Hareketler
Konya bölgesinde ise çökmelerin 5-10 santimetre arasında değiştiği, ayrıca bölgenin batısına doğru yılda 4 santimetrelik hareket olduğu belirtildi. Prof. Dr. Kutoğlu, bu çökme ve hareketlerin yalnızca yer altı su çekilmesinden değil, aynı zamanda tektonik iteklemelerden de kaynaklandığını kaydetti.
Binalar ve Yapılar İçin Ciddi Tehdit Oluşabilir
Prof. Dr. Kutoğlu, zemin deformasyonlarının yapı güvenliği açısından ciddi riskler taşıyabileceğine dikkat çekti:
'Zemine oturan yapıların farklı noktalarda farklı hareketlere maruz kalması, çatlaklar ve taşıyıcı sistemlerde hasarlara yol açabilir. Bu nedenle kent planlamasında bu verilerin dikkate alınması gerekiyor. Ayrıca biriken enerji zeminde kütle hareketlerine de yol açabilir.'
Araştırma Verileri Dijital Ortamda Paylaşıldı
Prof. Dr. Kutoğlu ve ekibi, elde ettikleri verileri dijital ortamda kullanıma sundu. Haritalarda mavi alanlar fay hattını, kırmızı alanlar ise düşey hareketleri işaret ediyor. Bu sayede uzmanlar ve yetkililer, kentsel planlama ve altyapı projelerinde bu verilerden yararlanabilecek.
