Avrupa ülkeleri ve Kanada'nın da izlediği dış yardım kesintileri, küresel ölçekte ciddi insani sonuçlar doğurabilir. Tıp dergisi The Lancet'te yayımlanan araştırma, yardımların azaltılmasının özellikle çocuk ölümlerinde büyük artışlara neden olabileceğini ortaya koydu.
ABD'de Donald Trump yönetiminin dış yardımları durdurmasının üzerinden bir yıl geçerken, İngiltere, Almanya, Kanada ve bazı gelişmiş ülkeler de benzer adımlar attı. Bu ülkelerin planlanan bütçe kısıntılarının 2025 ve 2027 yıllarında yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Araştırmada, bu eğilimin devam etmesi halinde küresel sağlık dengelerinin ciddi biçimde bozulacağına dikkat çekildi.
2030'a kadar 9,4 milyon ek ölüm riski
The Lancet'te yayımlanan çalışmaya göre, dış yardım kesintilerinin sürmesi durumunda 2030 yılına kadar en az 9,4 milyon kişinin daha hayatını kaybedebileceği öngörülüyor.
Bu ölümlerin yaklaşık 2,5 milyonunun 5 yaş altı çocuklardan oluşacağı tahmin edilirken, yardım kesintilerinin daha da derinleşmesi halinde ek ölüm sayısının 22,6 milyona ulaşabileceği belirtiliyor.
Yardımlar sayesinde sağlanan kazanımlar hatırlatıldı
Araştırmada, 2002-2021 döneminde küresel yardımların etkisiyle:
- 5 yaş altı çocuk ölümlerinin yüzde 39,
- HIV/AIDS kaynaklı ölümlerin yüzde 70,
- Sıtma kaynaklı ölümlerin yüzde 56,
- Beslenme yetersizliğine bağlı ölümlerin ise yüzde 56 azaldığına dikkat çekildi.
'Milyonlarca önlenebilir ölüm riski var'
Çalışmanın koordinatörü ve ISGlobal Araştırma Profesörü Davide Rasella, kalkınma yardımlarının küresel sağlık alanındaki en etkili araçlardan biri olduğunu vurguladı.
Rasella, 'Son 20 yılda olağanüstü sayıda hayat kurtarıldı ve kırılgan sağlık sistemleri güçlendirildi. Bu desteğin geri çekilmesi, milyonlarca önlenebilir yetişkin ve çocuk ölümüne yol açacaktır.' uyarısında bulundu.
ABD'den araştırmaya eleştiri
ABD Dışişleri Bakanlığından üst düzey bir yetkili ise araştırmaya ilişkin değerlendirmesinde, bazı çalışmaların 'verimsiz ve eski küresel kalkınma anlayışını tek çözüm olarak sunduğunu' savundu.
Yetkili, yeni yaklaşımın yardım yerine ticaret ve yatırımı öncelediğini ifade etti.
İnsani yardım kuruluşları, yardım kesintilerinin etkilerinin sahada görülmeye başlandığını belirtiyor.
Mülteciler Uluslararası Başkanı Jeremy Konyndyk, 'Bu kesintiler şimdiden insanları öldürüyor. Sağlık sistemleri çöküyor ve birçok yerde veri dahi toplanamıyor.' dedi.
Küresel Kalkınma Merkezinden Lee Crawfurd ise ölüm tahminlerinin değişkenlik gösterebileceğini ancak büyük çaplı can kayıplarının kaçınılmaz olduğunu ifade etti.
Merkezin analizine göre, yalnızca USAID kesintileri nedeniyle 2025'te 500 bin ila 1 milyon, ilerleyen yıllarda ise her yıl 670 bin ila 1,6 milyon ek ölüm yaşanabileceği tahmin ediliyor.
