Küresel havacılık sektörü, son yılların en büyük enerji darboğazlarından biriyle karşı karşıya. İran kaynaklı jeopolitik gerilimlerin tetiklediği jet yakıtı krizi, havayolu şirketlerini operasyonel kapasitelerini hızla düşürmeye zorladı. Havacılık veri analizi şirketi Cirium tarafından paylaşılan son verilere göre, yalnızca Mayıs ayı içerisinde planlanan 13 bin uçuş iptal edildi.
Yapılan incelemeler, Nisan ayının son iki haftasında küresel ölçekte koltuk kapasitesinin 132 milyondan 130 milyona gerilediğini gösteriyor. Bu tablo, özellikle Mayıs ayı sonundaki yarıyıl tatili ve yaz sezonu başlangıcı için plan yapan milyonlarca yolcu için ciddi bir aksama riski anlamına geliyor.
Dev Havayolu Şirketleri Kapasite Düşürüyor
Krizden en çok etkilenen kuruluşlar arasında Avrupa’nın ve dünyanın önde gelen bayrak taşıyıcıları yer alıyor. Türk Hava Yolları (THY), Lufthansa, British Airways ve KLM, yakıt sıkıntısı nedeniyle uçuş programlarında zorunlu kısıtlamaya giden şirketler arasında bulunuyor. Özellikle Lufthansa'nın, yaz programı kapsamında yaklaşık 20 bin kısa mesafeli uçuşu şimdiden listeden çıkardığı belirtiliyor.
Havayolu şirketleri, maliyetleri yönetebilmek adına daha az talep gören hatları tamamen kapatırken, popüler rotalarda ise daha küçük gövdeli uçaklara yönelerek yakıt tasarrufu sağlamaya çalışıyor.
Hürmüz Boğazı ve Artan Maliyet Baskısı
Krizin temelinde, Şubat ayında tırmanan İran krizi ve dünya petrol arzının kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nın kapanması yatıyor. Bu gelişme, jet yakıtı maliyetlerinin kısa sürede iki kattan fazla artmasına neden oldu. Enerji maliyetlerindeki bu devasa yükseliş, havayollarını hem bilet fiyatlarını artırmaya hem de operasyonel olarak küçülmeye itti.
Havacılık Sektörünü Zorlu Bir Yaz Bekliyor
İngiltere gibi stratejik noktalarda, hükümetler havayolu şirketlerini rahatlatmak için geçici düzenlemelere gidiyor. İngiltere Ulaştırma Bakanlığı, havalimanı slotlarının (iniş-kalkış izni) kullanılmaması durumunda hakların devredilmesini öngören kuralı geçici olarak askıya aldı. Bu sayede şirketler, uçuşlarını ceza almadan azaltabilecek.
Ancak bu düzenlemeler havayollarını korusa da yolcular için belirsizlik sürüyor. Uzmanlar, bahar ve yaz aylarında iptallerin devam edebileceğini, uçuşu gerçekleşen yolcuların ise farklı günlere yönlendirilmesi nedeniyle tatil sürelerinin kısalabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
