Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel gıda fiyatlarının Nisan ayında son 38 ayın en yüksek seviyesine ulaştığını duyurdu. Artan enerji maliyetleri, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler ve bitkisel yağ fiyatlarındaki sert yükselişin etkisiyle fiyatlar art arda üçüncü ayda da yükselişini sürdürdü. Özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki krizin enerji ve gübre maliyetlerine etkisi, 2026 yılı için ciddi gıda arzı endişelerini beraberinde getiriyor.
Küresel Gıda Fiyat Endeksi’nde Sert Yükseliş
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından hazırlanan ve gıda ürünlerinin uluslararası fiyatlarındaki aylık değişimleri takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi, Nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 1,6 artış göstererek 130,7 puan seviyesine ulaştı. Bu rakam, Şubat 2023’ten bu yana kaydedilen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti. Küresel gıda maliyetleri, geçen yılın aynı dönemine oranla ise yüzde 2'lik bir artış kaydetti.
FAO’nun analizlerine göre bu yükselişin temelinde; enerji maliyetlerindeki tırmanış, Orta Doğu’daki çatışmaların lojistik hatlarda yarattığı aksaklıklar ve temel gıda maddelerine olan talebin arz kısıtları ile çakışması yatıyor.
Bitkisel Yağ ve Et Fiyatları Zirveyi Gördü
Nisan ayı raporunda en dikkat çekici artış Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi'nde yaşandı. Endeks, yüzde 5,9 oranında artarak son 21 ayın en yüksek seviyesine çıktı. Ham petrol fiyatlarındaki artışın biyoyakıt talebini tetiklemesi; palmiye, soya, ayçiçeği ve kolza yağı fiyatlarını yukarı çekti. Güneydoğu Asya’daki üretim düşüşü endişeleriyle palmiye yağı, üst üste beşinci ayda da değer kazandı.
Diğer yandan, FAO Et Fiyat Endeksi yüzde 1,2 artışla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Brezilya’daki sığır arzındaki kısıtlılık, dünya genelinde kırmızı et fiyatlarının rekor kırmasına neden oldu. Tahıl fiyatlarında da benzer bir eğilim gözlenirken, ABD’deki kuraklık ve Avustralya’daki yetersiz yağış beklentisi buğday fiyatlarını yüzde 0,8 oranında yükseltti.
Şeker ve Süt Ürünlerinde Kısmi Rahatlama
Genel yükseliş eğiliminin aksine, şeker ve süt ürünleri endekslerinde gerileme kaydedildi. Şeker Fiyat Endeksi, Brezilya’da hasadın başlaması ve Tayland ile Çin’deki olumlu üretim beklentileriyle Nisan ayında yüzde 4,7 oranında düştü. Süt ürünleri fiyatları ise Avrupa ve Okyanusya’daki yüksek üretim kapasitesinin etkisiyle yüzde 1,1 oranında azaldı.
2026 İçin "Hürmüz Boğazı" ve Gübre Riski
FAO'nun yayımladığı Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu’nda, 2025 yılı küresel tahıl üretim tahmininin 3 milyar 40 milyon metrik tonla rekor seviyeye yükseltilmesi umut verici bir gelişme olarak değerlendirildi. Ancak 2026 yılı için buğday üretimi tahminleri 817 milyon tona düşürüldü.
Raporda yer alan en kritik uyarı ise lojistik ve enerji hatlarına yönelik oldu. Hürmüz Boğazı'ndaki krizin enerji ve gübre maliyetlerini doğrudan yukarı çektiği vurgulandı. Gübre fiyatlarındaki bu artışın, çiftçilerin 2026 yılında daha az gübre gerektiren ürünlere yönelmesine neden olabileceği ve bu durumun küresel gıda güvenliği üzerinde yeni riskler oluşturabileceği belirtildi.
