Tokayev, Kızılorda kentinde düzenlenen Ulusal Kurultayın 5. Toplantısı'nda yaptığı konuşmada, tek meclisli parlamentoya geçiş başta olmak üzere planlanan reformların, 30 yıl önce kabul edilen mevcut anayasa ile hayata geçirilmesinin mümkün olmadığını belirtti.
Anayasada en son 2022'de yapılan değişikliklerin yeni reformlar için yetersiz kaldığını ifade eden Tokayev, başlangıçta 40'a yakın maddenin değiştirilmesinin planlandığını, ancak çalışmalar ilerledikçe daha kapsamlı değişikliklere ihtiyaç duyulduğunun ortaya çıktığını kaydetti. Tokayev, 2022'de 33 maddenin yenilendiğini, ancak yeni düzenlemelerin bunun çok ötesine geçtiğini vurguladı.
Bu durumun yeni bir anayasanın kabulü anlamına geldiğini belirten Tokayev, Anayasa Komisyonu kurulmasına karar verdiğini ve bu kapsamda yarın özel bir kararname imzalayacağını açıkladı.
Komisyonun, Anayasa Mahkemesi Başkanlığı bünyesinde, 100'den fazla farklı alanda uzmandan oluşacağını ifade eden Tokayev, hazırlanacak önerilerin ardından referandum tarihinin belirleneceğini söyledi.
Yeni Anayasanın Önsözü ve Ulusal Değerler
Cumhurbaşkanı Tokayev, özellikle yeni anayasanın önsözünün büyük önem taşıdığına dikkati çekerek, önsözde ulusal değerlerin açık biçimde yer alması ve metnin ne kadar zaman geçerse geçsin güncelliğini koruması gerektiğini belirtti.
Tokayev,
'(Yeni anayasada) Kazak topraklarındaki medeniyet ve devlet geleneği tarihinin ne kadar derin olduğu açık bir şekilde yer almalıdır.'
ifadelerini kullandı.
Bu yaklaşımın, Kazakistan'ın uçsuz bucaksız bozkırlarda kurulan büyük devletlerin mirasçısı olduğunu ilan etmek anlamına geldiğini dile getiren Tokayev, anayasaya ayrıca,
'Hepimiz âdil bir Kazakistan'ı en yüce hedef olarak benimsiyoruz ve ona ulaşacağız.'
ilkesinin eklenmesi gerektiğini söyledi.
Tokayev, cumhurbaşkanı seçimlerine ilişkin maddelerde de bazı belirsizliklerin giderileceğini ifade ederek, mevcut anayasada Cumhurbaşkanının görevini sürdürememesi hâlinde yetkinin Senato Başkanı'na devredildiğini hatırlattı. Yeni düzenlemeyle, Cumhurbaşkanının görev süresi dolmadan ayrılması durumunda 2 ay içinde seçim yapılmasını öngören bir maddenin anayasaya ekleneceğini bildirdi.
Ayrıca Tokayev, vatandaşların kişisel dijital verilerinin kanunla korunduğunun yeni anayasada açık ve net biçimde yer alması gerektiğini vurguladı.
Cumhurbaşkanı Yardımcılığı Makamı Kurulacak
Cumhurbaşkanı Tokayev, anayasal reformlar kapsamında Cumhurbaşkanı Yardımcısı makamının kurulacağını da açıkladı.
Buna göre Cumhurbaşkanı Yardımcısı, parlamento onayıyla Cumhurbaşkanı tarafından atanacak ve görev ile yetkileri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek.
Söz konusu değişikliklerin Cumhurbaşkanlığı yetkisinin zayıflaması anlamına gelmediğini vurgulayan Tokayev,
'Aksine, Cumhurbaşkanlığı makamı devlet sistemindeki en önemli makam olmaya devam edecektir.'
ifadelerini kullandı.
