İsrail genelinde, özellikle Tel Aviv ve Batı Kudüs bölgelerinde tırmanan siyasi ve toplumsal gerilim yeni bir boyuta ulaştı. Ülkede yaşayan ve zorunlu askerlik hizmetine karşı çıkan gruplar, alınan yeni kararları protesto etmek amacıyla geniş çaplı gösteriler düzenledi. Olayların büyümesi üzerine güvenlik güçleri devreye girerek kalabalığı dağıtmak için sert müdahalelerde bulundu.
Askere Alım Şubeleri Önünde Tansiyon Yükseldi
Ultra Ortodoks Yahudilerin (Haredi) inançları gereği askerlikten muaf tutulmasını öngören yasal düzenlemelerin hayata geçirilememesi, sokaklardaki tansiyonun fitilini ateşledi. Tevrat okullarında eğitim gören öğrencilere askerlik celbi gönderilmeye başlanmasıyla birlikte binlerce kişi harekete geçti. Özellikle Batı Kudüs ve Tel Aviv sınırlarındaki Tel Hashomer bölgelerinde bulunan askere alım şubeleri önünde toplanan eylemciler, sivil itaatsizlik eylemlerine başvurdu.
Protestocuların yerlere uzanarak araç geçişlerini engellemesi ve ana arterleri tamamen trafiğe kapatması üzerine İsrail polisi anında harekete geçti. Bölgeye sevk edilen takviye çevik kuvvet ekiplerinin müdahalesi sonucu yollar açılmaya çalışıldı. Güvenlik güçlerinden yapılan resmi açıklamaya göre, gerçekleştirilen operasyonlarda Tel Hashomer'de 15, Batı Kudüs'te ise 2 olmak üzere toplam 17 eylemci gözaltına alındı.
Yüksek Mahkeme Kararı ve Ordudaki Kaçak Krizi
Bölgede yaşanan bu sokak olaylarının temelinde yatan hukuki süreç ise oldukça derin. Mevcut yasalara göre 18 yaşını dolduran her bireyin zorunlu askerlik hizmetini yerine getirmesi gerekirken, Haredi kesimin bu görevden muaf tutulması uzun yıllardır ülke gündemini meşgul eden en büyük tartışma konularından biriydi.
Sürece son noktayı koyan İsrail Yüksek Mahkemesi, 25 Haziran 2024 tarihinde aldığı kritik kararla Haredi erkeklerin askerlikten muaf tutulmasının hiçbir yasal dayanağı olmadığına hükmetti. Bu kararın ardından, askerliğe elverişli durumda olan yaklaşık 80 bin kişiye celp gönderileceği duyuruldu. İsrail ordusu tarafından paylaşılan çarpıcı verilere göre, halihazırda celp gönderilen veya yoklama kaçağı durumuna düşen kişi sayısı 71 bini bulurken, bu kitlenin yüzde 80'lik kısmını Harediler oluşturuyor.
Askerlik Tartışması İktidarı ve Koalisyonu Sarstı
Sokaklara taşan bu dini ve hukuki tartışma, aynı zamanda İsrail siyasetinde derin bir krizi de beraberinde getirdi. Ortodoks kesimin askerlikten muaf tutulmasını güvence altına alacak yeni bir yasanın meclisten geçirilememesi, mevcut hükümetin dengelerini altüst etti.
Yaşanan hukuki anlaşmazlıklar ve alınan celp kararları sonucunda, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun kabinesinde yer alan Haredi koalisyon ortakları hükümetten çekildiklerini resmen açıkladı. Giderek büyüyen bu siyasi çatlağın bir yansıması olarak, söz konusu parti mensuplarının meclis oturumlarını boykot etme kararı alması ülkedeki tabloyu daha da karmaşık bir hale getirdi.
