Batı Kudüs'te binlerce Ultra-Ortodoks Yahudi, İsrail ordusunda zorunlu askerlik uygulamasına karşı geniş çaplı bir protesto düzenledi. Sokaktaki gerilim hükümet krizini derinleştirirken erken seçim sesleri yükseliyor.
İsrail'in iç siyasetindeki en hararetli tartışma konularından biri olan zorunlu askerlik yasası, binlerce kişiyi Batı Kudüs sokaklarına döktü. Ultra-Ortodoks Yahudiler (Harediler), orduya katılmayı reddederek Bar-Ilan Caddesi bölgesinde bir araya geldi. Sefarad çevrelerinin önde gelen isimlerinden ve zorunlu askerliğe en sert muhalefeti yürüten Tevrat Okulu (Yeşiva) Hahamı Moshe Tzedaka'nın çağrısı üzerine toplanan kalabalık, hükümetin politikalarına karşı sloganlar attı.
Protestonun fitilini ateşleyen Haham Tzedaka, yayınladığı video mesajında eyleme katılımın 'büyük bir görev ve zorunluluk' olduğunu belirtmişti. Göstericiler, bu eylemin hükümetin zorunlu askerlik kararından geri adım atmasına katkı sağlayacağını savunurken, bölgedeki tansiyonun yüksek olduğu gözlendi. Ancak sokaktaki bu öfke, sadece bir asayiş sorunu olmanın ötesinde, İsrail hükümetinin geleceğini tehdit eden derin bir siyasi krize işaret ediyor.
Bütçe Resti ve Erken Seçim İhtimali
Sokaktaki tepkiler devam ederken, siyasi arenada da ipler geriliyor. Hükümetten istifa eden Birleşik Tevrat Yahudiliği lideri Yitzhak Goldknopf, askerlik celbi gelmesine rağmen orduya katılmayan Yeşiva öğrencilerine yönelik yaptırımların derhal kaldırılmasını talep ediyor. Aynı partiden Moshe Gafni ise hükümete açık bir ültimatom verdi. Gafni, Yeşiva öğrencilerini askerlikten muaf tutan yasal düzenlemenin tamamlanmaması halinde, Mart ayında yapılacak bütçe oylamasında 'hayır' oyu kullanacaklarını açıkladı. Benzer bir tehdit, koalisyonun diğer bir Haredi ortağı olan Şas Partisi'nden de geldi.
İsrail siyasi kulislerinde, Mart ayındaki oylamada bütçenin onaylanmamasının doğrudan erken seçim anlamına geleceği konuşuluyor. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğinde toplanan bakanlar kurulunda da gündemin ana maddesi bu krizdi. Toplantıda zorunlu askerlik yasası nedeniyle sert tartışmaların yaşandığı bildirildi. İsrail Yüksek Mahkemesi'nin askerlik celbi gönderilen öğrencilerle ilgili etkili bir politika oluşturulması yönündeki kararına rağmen, hükümetin henüz somut bir adım atamamış olması koalisyon içindeki çatlağı büyütüyor. Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda Goldknopf'un tavrını sert bir dille eleştirdi.
Yüksek Mahkeme Kararı ve Askere Alma Süreci
İsrail yasaları, 18 yaşını geçen her vatandaşın zorunlu askerlik hizmetini yapmasını şart koşarken, Haredilerin bu görevden muaf tutulması uzun yıllardır toplumsal ve hukuki bir tartışma konusu. İsrail Yüksek Mahkemesi, 25 Haziran 2024 tarihinde aldığı kararla, Haredi erkeklerin zorunlu askerlikten muaf tutulmasının herhangi bir yasal dayanağı bulunmadığına hükmetmişti. Mahkeme, askerliğe uygun olanların göreve alınması gerektiğini belirterek hükümeti harekete geçmeye zorlamıştı.
Bu karar doğrultusunda hükümet, askere alınmaya uygun olduğu tespit edilen yaklaşık 80 bin Haredi erkekten 24 binine askerlik celbi göndermiş durumda. Temmuz 2025 itibarıyla, 2025-2026 askerlik yılı için 'havuz' olarak tanımlanan grubun geri kalanına da emir gönderilmesi planlanıyor. Ancak Haredilerin askerlikten muaf tutulmasını sağlayacak yeni bir yasanın çıkarılmaması, Netanyahu'nun koalisyon ortaklarının istifa etmesine ve meclis oturumlarını boykot etmesine yol açarak ülkeyi siyasi bir çıkmaza sürükledi.
AA
