İsrail güvenlik kabinesi, işgal altındaki Batı Şeria topraklarında 19 yeni yerleşim biriminin kurulmasına ve bazı kaçak karakolların yasallaştırılmasına onay verdi. Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ve Savunma Bakanı Israel Katz tarafından sunulan bu öneri, hükümetin bölgedeki varlığını güçlendirme stratejisinin bir parçası olarak kabul edildi. Alınan karar doğrultusunda, 11 yeni yerleşim birimi sıfırdan inşa edilecek, mevcut olan 8 kaçak yerleşim ise resmi statü kazanılarak 'mahalle' olarak tanımlanacak. Bu hamle, İsrail'in son üç yıl içinde onayladığı toplam yerleşim sayısını 69'a çıkardı.
Maliye Bakanı Smotrich, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, bu kararın temel amacının bir Filistin devleti kurulmasını engellemek olduğunu açıkça ifade etti. Smotrich, 'Sahada bir Filistin terör devletinin kurulmasını engelliyoruz' diyerek, yerleşim birimlerinin stratejik noktalara inşa edileceğini belirtti. Bu gelişme, 2005 yılında boşaltılan Ganim ve Kadim gibi yerleşim yerlerinin yaklaşık 20 yıl sonra yeniden kurulmasını da kapsıyor. Bu durum, İsrail'in geçmişteki geri çekilme politikalarından tamamen uzaklaştığını gösteriyor.
Uluslararası Tepkiler ve Hukuki Boyut
İsrail'in bu kararı, uluslararası kamuoyunda ve bölge ülkelerinde büyük bir tepkiyle karşılandı. Suudi Arabistan, yayınladığı resmi bildiriyle kararı kınadı ve bu adımın uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğunu vurguladı. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres de İsrail'in 'amansız' yerleşim genişlemesinin bölgedeki tansiyonu yükselttiğini ve iki devletli çözüm umutlarını tehlikeye attığını belirtti. BM verilerine göre, 2025 yılındaki yerleşim faaliyetleri, kayıtların tutulmaya başlandığı 2017 yılından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Uluslararası hukuk kuralları, işgal altındaki topraklarda kurulan tüm yerleşim birimlerini yasa dışı olarak kabul ediyor. Batı Şeria'da yaşayan Filistinli topluluklar, yerleşimlerin artmasıyla birlikte tarım arazilerine erişimlerinin kısıtlandığını ve hareket özgürlüklerinin engellendiğini dile getiriyor. BM Güvenlik Konseyi'nin 2334 sayılı kararı da İsrail'in bu faaliyetlerini durdurması çağrısında bulunuyor ancak sahada uygulama tam tersi yönde ilerliyor.
Filistin Devleti Hedefine Karşı Atılan Adımlar
İsrail hükümetinin son dönemde onayladığı projeler arasında, Kudüs ile Maale Adumim yerleşimi arasındaki bölgeyi birbirine bağlamayı amaçlayan 'E1 projesi' de yer alıyor. Yıllardır uluslararası baskılar nedeniyle dondurulan bu proje, Batı Şeria'nın kuzey ve güney bağlantısını kesme riski taşıdığı için büyük bir eleştiri konusu oluyor. Smotrich, bu planların bir Filistin devleti fikrini tamamen ortadan kaldıracağını savunuyor. Bu yaklaşım, bölgedeki kalıcı barış arayışlarını çıkmaza sokarken, Filistin yönetiminin egemenlik taleplerini de doğrudan hedef alıyor.
Bölgedeki Mevcut Durum ve Tarihsel Veriler
Resmi verilere göre, Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te yaklaşık 160 yerleşim biriminde 700 binden fazla İsrailli yerleşimci yaşıyor. 2022 yılı sonunda 141 olan resmi yerleşim sayısı, son onaylarla birlikte 210 seviyesine yaklaştı. Özellikle 2023 yılının ekim ayından itibaren bölgedeki şiddet olayları ve askeri operasyonlar da ciddi bir artış gösterdi. Bu süreçte hem sivil kayıplar arttı hem de yerleşimcilerin Filistinli köylerine yönelik saldırıları sıklaştı.
ABD Başkanı Donald Trump, daha önceki açıklamalarında İsrail'i Batı Şeria'yı ilhak etme planları konusunda uyarmış ve böyle bir adımın ABD desteğini kaybetmelerine yol açabileceğini belirtmişti. Ancak İsrail hükümeti, koalisyon ortaklarının baskısıyla yerleşim yerlerini yasallaştırma ve genişletme sürecine hız verdi. İngiltere, Avustralya ve Kanada gibi ülkelerin Filistin devletini sembolik olarak tanıması da bölgedeki diplomatik ayrışmayı körüklüyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise bir Filistin devletinin asla kurulamayacağı yönündeki sert tutumunu koruyor.
BBC News
