Küresel enerji arzının en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimde diplomatik bir hareketlilik yaşanıyor. Pakistan aracılığıyla Washington yönetimine iletildiği öne sürülen yeni teklife göre, İran nükleer programına ilişkin yürütülen müzakereleri ikinci plana itmeyi önerdi.
Axios haber platformunun üst düzey yetkililere dayandırdığı bilgilere göre, Tahran yönetimi önceliği boğazdaki krizin çözümüne ve bölgedeki askeri hareketliliğin durdurulmasına veriyor. İddiaya göre İran tarafı, deniz yollarının güvenliğinin sağlanması ve ticari akışın normale dönmesi şartıyla nükleer başlıklı görüşmeleri bir sonraki aşamaya bırakmaya hazır olduğunu bildirdi.
Pakistan Arabuluculuğunda Diplomatik Trafik
Söz konusu teklifin, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin İslamabad temasları sırasında gündeme geldiği belirtiliyor. Erakçi’nin Pakistan, Mısır, Türkiye ve Katar gibi arabulucu ülkelerin temsilcileriyle yaptığı görüşmelerde, İran yönetimindeki farklı kanatların ABD’nin taleplerine nasıl yanıt verileceği konusunda henüz tam bir uzlaşıya varmadığını dile getirdiği öne sürüldü.
Buna rağmen, hazırlanan teklif paketinde uzun süreli bir ateşkesin sağlanması veya tarafların çatışmaları kalıcı olarak sona erdirmesi gibi seçeneklerin yer aldığı ifade ediliyor. Özellikle boğazın yeniden açılması ve uygulanan deniz ablukasının tamamen kaldırılması, İran’ın masadaki temel şartı olarak dikkat çekiyor.
Bölgedeki Gerilim Nasıl Bu Noktaya Geldi?
İran ve ABD arasındaki ilişkiler, geçtiğimiz aylarda varılan ateşkes anlaşmasının sonuçsuz kalmasıyla yeniden sertleşmişti. ABD Başkanı Donald Trump’ın 13 Nisan’da İran’a yönelik başlattığı "deniz ablukası" kararı, bölgedeki tansiyonu zirveye taşımıştı.
Bu süreçte ABD Donanması'nın Umman Denizi ve Hint Okyanusu’nda İran bağlantılı gemilere müdahale etmesi, Tahran’ın ise Hürmüz Boğazı yakınlarında İsrail ile bağlantılı gemilere el koymasıyla kriz küresel bir boyut kazandı. Bölge ülkeleri, Hürmüz Boğazı'ndaki olası bir kapanmanın küresel enerji piyasalarında yaratacağı şok dalgasından endişe duyuyor.
Beyaz Saray'ın Kararı Bekleniyor
İran'ın sunduğu bu stratejik teklifin Beyaz Saray tarafından nasıl karşılanacağı henüz netleşmedi. Nükleer müzakerelerin ertelenmesi önerisi, Washington'da farklı yorumlara neden olabilir. Uzmanlar, teklifin kabul edilmesi durumunda bölgede ekonomik bir nefes alma sürecinin başlayabileceğini, ancak nükleer programın belirsizliğe itilmesinin uzun vadeli riskler barındırabileceğini değerlendiriyor.
