İran devlet televizyonunun haberine göre, taraflar Umman’ın Cenevre’deki Büyükelçiliğinde mesaj alışverişi yoluyla dolaylı görüşmelere başladı.
İsrail ve ABD’nin Haziran 2025’te İran’a düzenlediği saldırılar ve 12 gün süren savaş nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik sürecin ardından, taraflar ilk turun yapıldığı Maskat sonrası görüşmeleri Avrupa’ya taşıdı.
Cenevre’deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD tarafını ise Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil ediyor. ABD heyetinde ayrıca Trump’ın danışmanı Jared Kushner de yer alıyor. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi koordinasyonunda yürütülüyor.
İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların da yer aldığını ve öncelikli amacın ekonomik yaptırımların kaldırılması olduğunu açıkladı.
Anlaşmazlık Başlıkları ve Bölgesel Gelişmeler
Uranyum zenginleştirme ve İran’daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlıkları arasında yer alıyor.
İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasını istiyor.
ABD yönetimi ayrıca İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara desteğini de gündeme taşımak isterken, Tahran yönetimi nükleer program dışındaki konuları görüşmeyeceğini yineliyor.
Müzakere sürecine rağmen ABD’nin bölgede askeri varlığını artırması ve İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun Hürmüz Boğazı’ndaki tatbikatının devam etmesi dikkat çekiyor.
Cenevre’deki ikinci tur görüşmelerin somut ilerleme sağlayıp sağlayamayacağı, hem bölgesel güvenlik hem de küresel enerji piyasaları açısından kritik önem taşıyor.
Sürecin Kısa Tarihçesi
İsrail ve ABD’nin Haziran 2025’teki saldırılarıyla kesintiye uğrayan müzakereler, başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin girişimleri ve Umman’ın arabuluculuğunda yeniden başlatılmıştı.
6 Şubat’ta Umman’da yapılan ilk dolaylı müzakereler sırasında taraflar, aynı mekânda ayrı salonlarda bulunmuş ve mesajlar Ummanlı yetkililer aracılığıyla iletilmişti.
Maskat’taki ilk turda taraflar, anlaşmaya varamasalar da müzakere kanallarının açık tutulması ve teknik düzeyde çalışmaların başlatılması konusunda uzlaşmıştı. Özellikle İran’ın uranyum zenginleştirme oranı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumu öne çıkan başlıklar olmuştu.
