Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerin ardından yükselen petrol fiyatlarının mevcut krizin ciddiyetini tam olarak yansıtmadığını açıkladı.
Birol, küresel enerji piyasalarında piyasa algısı ile sahadaki gerçekler arasında belirgin bir kopukluk olduğunu, ancak bu durumun zamanla dengeleneceğini ifade etti. Bu sürecin küresel ekonomi açısından hassas sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.
Hürmüz Boğazı ve Enerji Güvenliği Riski
Birol, Orta Doğu’daki çatışmaların ardından Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının enerji akışında ciddi aksamalara yol açtığını belirtti. Bu gelişmenin, “tarihteki en büyük enerji güvenliği tehdidi” olarak değerlendirildiğini vurguladı.
Yaşanan arz kaybının boyutuna dikkat çeken Birol, mevcut durumda günlük 13 milyon varillik kayıp yaşandığını ve bunun geçmişteki büyük petrol krizlerinin üzerine çıktığını ifade etti.
Geçmiş Krizlerle Karşılaştırma
Enerji piyasasındaki mevcut durum, geçmişte yaşanan krizlerle de kıyaslandı. Birol, 1973 ve 1979 petrol krizlerinde günlük yaklaşık 5 milyon varil arz kaybı yaşandığını hatırlatarak, o dönemlerde birçok ülkede resesyon, yüksek enflasyon ve borç sorunları görüldüğünü belirtti.
Bugünkü kaybın bu seviyelerin oldukça üzerinde olması, krizin ölçeğini daha da büyütüyor.
Enerji Altyapısındaki Hasar ve Toparlanma Süreci
Birol, enerji altyapısında meydana gelen hasarın boyutuna da dikkat çekti. Açıklamaya göre, petrol ve gaz sahaları, rafineriler ve terminaller dahil 80’den fazla tesis zarar gördü.
Bu tesislerin üçte birinden fazlasının ağır veya çok ağır hasarlı olduğu ifade edilirken, onarım sürecinin ülkelerin ekonomik gücüne bağlı olarak değişeceği vurgulandı.
Mevcut değerlendirmelere göre, enerji piyasalarının kriz öncesi seviyelere dönmesi 2 yıla kadar sürebilir.
Stratejik Petrol Rezervlerinde Rekor Adım
Uluslararası Enerji Ajansı üyesi ülkelerin mart ayında aldığı karara da değinen Birol, 400 milyon varillik stratejik petrol rezervinin piyasaya sunulduğunu açıkladı.
Bu adımın, hem miktar hem de uygulama hızı açısından rekor seviyede olduğunu belirten Birol, söz konusu müdahalenin piyasadaki arz dengesine katkı sağladığını ifade etti.
Son gelişmeler, küresel enerji piyasalarında belirsizliğin sürdüğünü ve fiyatlamaların sahadaki gelişmelerle tam uyumlu ilerlemediğini ortaya koyuyor.
