Dünyanın en büyük üçüncü petrol ithalatçısı ve tüketicisi olan Hindistan, enerji tedarik zincirinde önemli bir değişim sürecinden geçiyor. Aralık ayı verilerine göre, ülkenin Rus petrolü ithalatı son iki yılın en düşük seviyesine geriledi. Batılı ülkelerin uyguladığı yaptırımların sıkılaşması, Hint rafinerilerini alternatif kaynaklara yönelmeye zorlarken, bu durum Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) pazar payını son 11 ayın en yüksek seviyesine taşıdı.
Yaptırımlar Rafinerileri Alternatif Kaynaklara Yöneltti
İndirimli Rus petrolü alımının azalması, Hint rafinerilerinin kar marjlarını olumsuz etkileme potansiyeli taşıyor. Batı yaptırımları ve ödeme sorunları nedeniyle yaşanan zorluklar, alıcıları Orta Doğu, ABD ve Güney Amerika gibi alternatif tedarikçilere yönlendiriyor. Özellikle ABD ve Avrupa Birliği'nin uyguladığı daha sıkı yaptırımlar, Rusya'dan Hindistan'a petrol akışını yavaşlattı. Verilere göre, Aralık ayında Rusya'dan yapılan ithalat bir önceki aya göre yaklaşık yüzde 22 oranında azalarak günlük 1,38 milyon varile düştü.
Bu düşüşle birlikte Rusya'nın Hindistan pazarındaki payı Ocak 2023'ten bu yana en düşük seviye olan yüzde 27,4'e geriledi. Buna karşılık, OPEC ülkelerinin pazar payı yüzde 53,2'ye yükseldi. Sektördeki bu kayma, küresel enerji piyasalarındaki dengelerin yaptırımlar gölgesinde nasıl şekillendiğini net bir şekilde ortaya koyuyor.
Hindistan'ın en büyük Rus petrolü alıcısı olan Reliance Industries, Aralık ayının son 10 gününde Rosneft ile olan anlaşması kapsamında ham petrol alımını durdurdu. Şirketin Rusya'dan yaptığı ithalat neredeyse son iki yılın en düşük seviyesine indi. Buna karşın devlete ait rafinerilerin, yaptırım kapsamında olmayan tedarikçilerden Rus petrolü temin etmeye devam ettiği gözlemlendi. Hükümet ise rafinerilerin alımlarını takip etmek amacıyla Rusya ve ABD'den yapılan ham petrol alımlarına ilişkin haftalık detaylı veriler talep etmeye başladı.
Rusya Liderliğini Koruyor Ancak Pazar Payı Eriyor
Yaşanan sert düşüşe rağmen Rusya, Aralık ayında ve 31 Mart 2026'da sona erecek olan mali yılın ilk dokuz ayında Hindistan'ın en büyük petrol tedarikçisi konumunu korudu. Rusya'yı sırasıyla Irak ve Suudi Arabistan takip etti. Ancak Aralık ayında limana ulaşan bazı kargoların tahliyesinin Ocak ayına sarktığı belirtildi. Uzmanlar, Hindistan'ın Rus petrolü ithalatının Ocak ayında günlük ortalama 1,2 milyon ila 1,4 milyon varil seviyesinde gerçekleşmesini bekliyor. Bu geri çekilmenin, Hindistan'ın Rusya'dan tamamen uzaklaşmasından ziyade, uyum sorunlarından kaynaklanan kısa vadeli bir aksaklık olduğu değerlendiriliyor.
Hindistan, 2022'de başlayan Ukrayna savaşı sonrası indirimli Rus deniz yolu ham petrolünün en büyük alıcısı haline gelmişti. Ancak bu alımlar, petrol gelirlerinin Moskova'nın savaş çabalarını finanse ettiğini savunan Batılı ülkelerin tepkisini çekti. ABD, Hindistan'ın yoğun Rus petrolü alımına bir ceza olarak geçtiğimiz yıl Hint mallarına uygulanan ithalat tarifelerini iki katına çıkararak yüzde 50'ye yükseltti. İki ülke arasında şu anda potansiyel bir ticaret anlaşması için müzakereler sürüyor. 2025 yılı genelinde OPEC'in Hindistan ham petrol ithalatındaki payı bir önceki yıla göre artarak yüzde 50'ye çıkarken, Rusya'nın payı yüzde 36'dan yüzde 33,3'e geriledi.
