ABD'de reşit olmayan kız çocuklarına yönelik cinsel istismar ve fuhuş ağı kurma suçlamasıyla tutuklu yargılanırken hapishanede ölü bulunan milyarder Jeffrey Epstein'e ilişkin açıklanan yeni belgeler, kamuoyunda çoğunlukla finans ve siyaset bağlantılarıyla anılan ismin aynı zamanda stratejik madenlere sistematik biçimde ilgi duyduğunu ortaya koyuyor.
30 Ocak'ta açıklanan yeni belgeler, özellikle nadir toprak elementlerinde küresel tedarik rekabetine odaklanan ayrıntılı brifinglerin Epstein'e belirli aralıklarla iletildiğini gösteriyor.
Dosyalarda yer alan yatırım ve ekonomi sunumları, klasik bir maden raporundan ziyade jeopolitik risk analizi niteliği taşıyor. Sunumların ana eksenini Çin'in küresel nadir element piyasasındaki hakimiyeti ve buna karşı alternatif tedarik merkezleri oluşturma arayışı oluşturuyor.
Çin tekelinin anlatıldığı brifingler
Epstein'e gönderilen materyallerde nadir elementler, enerji ve yüksek teknoloji ekonomisinin kritik girdisi olarak tanımlanıyor. Belgelerde, hibrit araçlar ve düşük karbon teknolojileri için gerekli 17 elementten oluşan bu grubun küresel güç dengeleri açısından stratejik öneme sahip olduğu vurgulanıyor.
Sunumlarda Çin'in küresel hakimiyeti açık biçimde ortaya konuluyor. Buna göre, Çin dünya nadir element üretiminin yaklaşık yüzde 95'ini gerçekleştiriyor.
Şubat 2012'de Epstein'e gönderilen 'Moğolistan'ın büyüme öyküsü' başlıklı sunumda, nadir elementlerin bölgede ve küresel pazardaki varlığına ilişkin bilgilere yer veriliyor.
Belgelerde Pekin'in ihracatı kısarak fiyatları yükseltme stratejisinin piyasayı etkilediği belirtilirken, nadir element oksit fiyatlarının bir dönemde ton başına 203 bin 600 dolara kadar çıktığı aktarılıyor.
Sunumda jeopolitik çerçeve doğrudan şu ifadeyle özetleniyor: 'Orta Doğu'da petrol var, Çin'de nadir toprak elementleri.'
Belgeler ayrıca Japonya'nın nadir element tedarikinde Çin'e yüzde 96 oranında bağımlı olduğuna dikkati çekiyor. Japonya'nın bu bağımlılığı azaltmak için Moğolistan'daki projelerde iş birliği arayışında olduğu, hükümetler arası temasların sürdüğü belirtiliyor.
Moğolistan ve yeni tedarik arayışı
Dosyalarda en ayrıntılı anlatılan ülke Moğolistan olarak öne çıkıyor. Epstein'e iletilen materyallerin bir yatırım sunumu formatında hazırlandığı, nadir elementlerin yanı sıra uranyum, bakır, kömür ve altın kaynaklarının birlikte ele alındığı görülüyor.
Moğolistan, Çin'e alternatif bir kaynak olarak konumlandırılırken, sunumlarda ülke 'Çin'in betasına karşılık gelen alfa' şeklinde tanımlanıyor. Doğal kaynakların henüz yeni işletilmeye başlandığı, ülkenin mineraller alanında küresel varlık çeşitlendirmesi için istisnai fırsatlar sunduğu ifade ediliyor.
Moğolistan ihracatının yüzde 92'sinin Çin'e gitmesi bir risk olarak değerlendirilirken, bu durumun üçüncü ülkeler için stratejik fırsat oluşturduğu vurgulanıyor.
Belgelerde ayrıca JP Morgan ve Glencore tarafından gönderilen nadir toprak elementlerine ilişkin bilgilendirme notları da yer alıyor.
Jeopolitik yatırım perspektifi
Belgeler, Epstein'e yapılan bilgilendirmelerin yalnızca maden rezervi tanıtımı olmadığını ortaya koyuyor. Sunumların dili doğrudan büyük güç rekabetine odaklanıyor ve nadir elementlerin enerji dönüşümü ile yüksek teknoloji üretiminin merkezinde yer aldığı anlatılıyor.
Çin'in üretimi azaltarak fiyatları yükseltmesi ve dış alıcıları ülke içinde üretime zorlaması, küresel tedarik zinciri açısından kritik risk olarak sunuluyor. Bu nedenle analizlerin temel mesajı, yeni kaynaklara erken yatırımın stratejik avantaj sağlayacağı yönünde şekilleniyor.
Nadir elementlere yönelik yatırım önerileri
2011 tarihli bir e-postada Epstein'e doğrudan nadir toprak elementlerine odaklanan bir yatırım yapısı önerildiği görülüyor. Mesajda, bu alandaki bir fon ve fon yöneticisiyle tanışmasının Epstein için ilgi çekici olabileceği belirtiliyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın eski danışmanı Steve Bannon'la 30 Ağustos 2018'de yapılan yazışmalarda da Çin'le ilişkiler ve kritik mineraller konusu ele alınıyor. Epstein, Çin'in Afrika'dan liman lojistiğine, stratejik minerallerden enerji kaynaklarına kadar geniş bir alanda nüfuzunu artırdığını vurguluyor.
Aynı yazışmalarda, Bill Gates'in eski danışmanı Boris Nikolic'in, Epstein'e bir arkadaşının Türkiye'de nadir element madenciliğine büyük bir yatırım planladığını aktardığı da yer alıyor.
Belgeler, Epstein'in yalnızca finansal yatırımlarla değil, aynı zamanda kritik hammaddeler üzerinden şekillenen küresel güç rekabetiyle de yakından ilgilendiğini ortaya koyuyor. Sunumlar, nadir toprak elementlerinin, enerji dönüşümü ve yüksek teknoloji üretimi açısından petrol kadar stratejik hale geldiği yaklaşımını temel alıyor.
