Ancak bu mirasın arkasında çoğu zaman gözden kaçan, insanı derinden sarsan bir gerçek yatıyor: Beethoven, ölümsüz eserlerinin büyük bölümünü duymadan besteledi.
Beethoven'ın işitme kaybı, sanılanın aksine hayatının son dönemlerinde değil, 20'li yaşlarının sonlarında başladı. O dönem Viyana'da yükselen bir piyanist ve besteci olarak tanınıyordu. Konser salonlarında alkışlarla karşılanan bir müzisyen için işitme kaybı, yalnızca sağlık sorunu değil, doğrudan bir kariyer tehdidiydi.
Bu yüzden Beethoven, rahatsızlığını uzun süre gizlemeyi tercih etti. Doktor ziyaretleri, başarısız tedaviler ve umutsuz arayışlar hep kapalı kapılar ardında yürütüldü. Toplumun gözünde güçlü kalmak, onun için hayatta kalmanın bir yoluydu.
Müzik, Bir Kalkan Haline Geldi
İşitme kaybı ilerledikçe Beethoven, çevresiyle arasına görünmez bir mesafe koymaya başladı. Kalabalıklardan kaçtı, sosyal ilişkilerini azalttı ve içine kapandı. Ancak müzik, bu sessizliğin içinde hâlâ nefes alabildiği tek alandı.
Piyano çalarken sesi duyamadığı dönemlerde, titreşimleri hissedebilmek için dişleriyle piyanoya bağlı metal bir çubuk tuttuğu biliniyor. Ses, kulaklarından değil, kemiklerinden geçerek ona ulaşıyordu. Müziği artık işitmiyor, adeta vücudunda hissediyordu.
Konuşmalar Yazıya Döndü
Beethoven'ın işitme kaybı ilerledikçe gündelik hayat da değişti. İnsanlarla sözlü iletişim kurmak zorlaştığında, çevresindekiler onunla 'konuşma defterleri' üzerinden iletişim kurmaya başladı. Sorular bu defterlere yazılıyor, Beethoven ise yanıtlarını sözlü olarak veriyordu.
Bu defterler bugün yalnızca bir iletişim aracı değil; Beethoven'ın ruh halini, yalnızlığını ve dünyayla kurduğu kırılgan bağı gösteren tarihsel belgeler olarak kabul ediliyor.
Sessizliğin İçinden Doğan 9. Senfoni
Beethoven'ın müzik tarihine damga vuran 9. Senfoni, işitme kaybının neredeyse tamamen ilerlediği bir dönemde ortaya çıktı. Yani insanlığı 'Neşeye Övgü' ile buluşturan bu eser, ironik biçimde mutlak bir sessizliğin içinden doğdu.
Eserin ilk seslendirilişinde Beethoven sahnede orkestrayı yönetiyordu. Ancak konser salonunu dolduran alkışları duyamadı. Rivayete göre, solistlerden biri onu sahneye çevirince, seyircilerin ayakta alkışladığını ancak o an fark etti. Bu an, müzik tarihinin en sarsıcı sahnelerinden biri olarak anlatılır.
Trajediyi Aşan Bir Miras
Beethoven'ın hikâyesi yalnızca bir sağlık mücadelesi değil. Bu, insanın sınırlarıyla yüzleştiğinde yaratıcılığın nasıl bambaşka bir boyuta taşınabileceğinin de hikâyesi. Duyma yetisini kaybeden bir bestecinin, insanlığın ortak hafızasına kazınan eserler bırakabilmesi, hâlâ kolay açıklanabilen bir durum değil.
Belki de Beethoven'ı eşsiz kılan şey tam olarak buydu:
'Dünyayı duyamadığı bir noktada, insanlığa hâlâ anlatacak bir şeyi vardı.'
