Pekin yönetimi, kendi kendine yeten bir yarı iletken tedarik zinciri oluşturma hedefi doğrultusunda stratejik bir adım attı. Edinilen bilgilere göre Çin, ülkedeki çip üreticilerine, yeni üretim kapasitesi eklerken kullandıkları ekipmanların en az yüzde 50'sinin yerli üretim olmasını zorunlu kılıyor. Bu hamle, ABD'nin teknoloji ihracatına yönelik kısıtlamalarına karşı geliştirilen en kapsamlı önlemlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Bu yeni kural henüz kamuya açık resmi bir belgeyle duyurulmadı. Ancak son aylarda fabrika kurmak veya mevcut tesislerini genişletmek için devlet onayına başvuran çip üreticilerine, yetkililer tarafından bu şartın iletildiği belirtiliyor. Şirketlerin, tedarik ihaleleri yoluyla ekipmanlarının en az yarısının Çin menşeli olduğunu kanıtlamaları isteniyor. Bu zorunluluk, Washington'un 2023 yılında gelişmiş yapay zeka çiplerinin ve yarı iletken ekipmanlarının satışını yasaklamasının ardından hız kazanan yerlileşme politikasının bir parçası olarak öne çıkıyor.
Kamuoyuna Duyurulmayan Yeni Yönetmelik ve Uygulama Esasları
ABD'nin ihracat kısıtlamaları en gelişmiş araçların satışını engellese de, yüzde 50 kuralı Çinli üreticileri, Japonya, Güney Kore ve Avrupa'dan alternatif ekipman temin edilebilen alanlarda bile yerli tedarikçileri seçmeye zorluyor. Belirlenen eşiği karşılayamayan başvuruların genellikle reddedildiği, ancak tedarik sıkıntısı yaşanan durumlarda yetkililerin esneklik gösterdiği ifade ediliyor. Özellikle yerli ekipmanların henüz tam olarak geliştirilmediği ileri teknoloji çip üretim hatlarında gerekliliklerin daha esnek tutulduğu belirtiliyor.
Konuya yakın kaynaklar, yetkililerin yüzde 50 oranının çok daha üzerine çıkılmasını tercih ettiğini ve nihai hedefin fabrikaların yüzde 100 yerli ekipman kullanması olduğunu vurguluyor. Bu strateji, Devlet Başkanı Şi Cinping'in binlerce mühendis ve bilim insanını içeren 'tüm ulus' yaklaşımıyla uyumlu bir şekilde ilerliyor. Sektördeki bu dönüşüm, daha önce ABD ekipmanlarını tercih eden SMIC gibi dev üreticilerin de artık yerli firmalarla çalışmak zorunda kalmasıyla somutlaşıyor.
Yerli Üreticiler İçin Büyük Fırsat ve Rekor Siparişler
Uygulanan politika, yerli teknoloji firmaları için büyük bir pazar yaratmış durumda. Çin'in en büyük çip ekipman grubu olan Naura Technology, silikon levhalardan malzeme çıkarılarak transistör desenlerinin oluşturulduğu kritik bir adım olan 'aşındırma' (etching) alanında önemli ilerlemeler kaydetti. Naura'nın, SMIC'in 7 nanometrelik üretim hattında aşındırma araçlarını test ettiği ve bunun sektör için büyük bir dönüm noktası olduğu belirtiliyor.
Kamuya açık tedarik verilerine göre, devlete bağlı kuruluşlar bu yıl yerli litografi makineleri ve parçaları için 850 milyon yuan değerinde 421 adet rekor sipariş verdi. Pekin yönetimi ayrıca, yerel çip tedarik zincirini desteklemek amacıyla 2024 yılında 344 milyar yuan (49 milyar dolar) sermayeli üçüncü aşamasını kurduğu 'Büyük Fon' aracılığıyla sektöre yüz milyarlarca yuan kaynak aktardı.
Bu stratejik hamleler, finansal sonuçlara da yansımış durumda. Naura'nın geliri 2025'in ilk yarısında yüzde 30 artarak 16 milyar yuana ulaşırken, daha küçük rakibi AMEC'in geliri yüzde 44 artışla 5 milyar yuana yükseldi. Sektör analistleri, daha önce Japon firmalarının hakim olduğu fotorezist temizleme ekipmanı pazarında Çin'in yaklaşık yüzde 50 oranında kendi kendine yetebilirlik seviyesine ulaştığını tahmin ediyor. Lam Research ve Tokyo Electron gibi küresel rakiplerin pazar payı daralırken, yerli üreticilerin patent başvurularındaki artış da teknolojik gelişimin hızını kanıtlar nitelikte.
Reuters
