AvrupaAvrupa’da iklim krizi alarm veriyor: Gıda sağlık ve ekonomi büyük risk altında'nın en büyük düşük maliyetli hava yolu şirketi olan Ryanair Group'un Üst Yöneticisi (CEO) Michael O’Leary, sektörün geleceğine dair karamsar bir tablo çizdi. Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin uçak yakıtı (Jet A-1) fiyatlarını varil başına 80 dolardan 150 doların üzerine taşıdığını belirten O’Leary, bu durumun sürdürülebilir olmadığını vurguladı. Özellikle yaz aylarını kapsayan temmuz, ağustos ve eylül döneminde fiyatların bu seviyelerde kalması durumunda, finansal yapısı zayıf olan şirketlerin iflas bayrağını çekebileceği uyarısında bulundu.
O’Leary, Ryanair’in yakıt ihtiyacının yüzde 80’ini önceden sabitleyerek (hedging) kendisini koruma altına aldığını ancak rakiplerinin aynı hazırlığa sahip olmadığını ifade etti. Bu durumun pazarda bir eleme sürecini beraberinde getirebileceği öngörülüyor.
Hürmüz Boğazı ve Enerji Piyasalarındaki Şok Dalgaları
Krizin merkezinde, küresel petrol ticaretinin ana damarı olan Hürmüz Boğazı’ndaki blokaj yer alıyor. 28 Şubat’ta başlayan çatışmalarla birlikte bu stratejik su yolunun kapanması, günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürünü sevkiyatını durma noktasına getirdi. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği verilerine göre, jet yakıtı fiyatları sadece bir ay içerisinde yüzde 110 artarak varil başına 209 dolar seviyelerine kadar yükseldi.
Bu enerji krizi sadece havacılığı değil, Avrupa'nın genel ekonomi dengelerini de sarstı. Avrupa Birliği'nin çatışmaların başlangıcından bu yana enerji ithalatı için yaklaşık 24 milyar avro ek maliyetle karşılaştığı tahmin ediliyor.
Dev Şirketler Uçuş Sayılarını Azaltıyor
Artan maliyetler karşısında havayolu şirketleri radikal önlemler almaya başladı. Lufthansa, yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla ekim ayına kadar 20 bin kısa mesafeli uçuşunu iptal ettiğini duyurdu. Benzer şekilde, EasyJet ve Scandinavian Airlines gibi devler de milyonlarca sterlinlik ek maliyetler ve operasyonel zararlar nedeniyle uçuş sayılarını düşürme kararı aldı. Air France-KLM Group ise maliyet artışını sübvanse edebilmek adına uzun mesafeli uçuşlarda yolcu başına 100 avroluk "ek yakıt harcı" uygulamasına geçtiğini açıkladı.
Brüksel'den Acil Müdahale: AccelerateEU Planı
Avrupa Birliği, sektördeki bu darboğaza karşı "AccelerateEU" adını verdiği kapsamlı bir acil durum planını devreye soktu. Plan kapsamında kurulacak olan "Yakıt Gözlemevi" ile yakıt stokları ve arz zinciri anlık olarak izlenecek. AB Komisyonu, havalimanları ve havayolu şirketleri arasındaki koordinasyonu artırarak olası bir fiziksel yakıt kıtlığının önüne geçmeyi hedefliyor. Uzmanlar, bu planın fiyatları doğrudan düşürmese de tedarik zincirindeki kırılmaları engellemek adına kritik bir hamle olduğunu değerlendiriyor.
