ABD ve İsrail'in İran'a ortak saldırılarının ardından, küresel enerji tedariki açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve Katar Enerji'ye (QatarEnergy) ait sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisinde üretimin durdurulması sonrası Avrupa gaz fiyatlarındaki artış yüzde 100'ü aştı.
Dünya LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20'sinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı'nda ticari gemi trafiği durdu. En büyük LNG ihracatçılarından Katar'ın ihracatının neredeyse tamamı bu boğaz üzerinden uluslararası piyasalara ulaşıyordu.
İran'dan fırlatılan insansız hava araçlarından (İHA) birinin Katar'ın Ras Laffan Sanayi Şehri'ndeki Katar Enerji'ye ait LNG üretim tesisini hedef almasının ardından şirket, tesisteki üretimi durdurdu.
Boğazdan LNG sevkiyatının yapılamaması ve Katar’daki kritik üretim tesisinde faaliyetlerin askıya alınması, Avrupa gaz fiyatlarındaki yükselişi hızlandırdı.
Avrupa'da referans kabul edilen Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF'de nisan vadeli kontratlarda megavatsaat başı gaz fiyatı, TSİ 14.20 itibarıyla 65,5 avroya çıktı.
Fiyatlar, saldırılar öncesinde 27 Şubat'ta megavatsaat başı 31,95 avrodan kapanmıştı. Böylece Avrupa'da gaz fiyatları bu döneme kıyasla yüzde 100'ün üzerine çıktı. Gün içindeki artış ise dünkü kapanışa göre yüzde 47'yi buldu.
Uluslararası piyasalarda rekabet kızışabilir
Küresel LNG ihracat kapasitesinin yaklaşık yüzde 20’si Katar’da bulunuyor.
Katar’daki Ras Laffan ve Mesaieed tesislerinin eş zamanlı kapanması, 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan bu yana doğal gaz piyasasında görülen en büyük arz şoklarından biri olarak değerlendiriliyor.
QatarEnergy'nin LNG tedarikinde mücbir sebep ilan etmesi, uzun vadeli sözleşmelere bağlı alıcılar açısından belirsizliği artırırken, alıcıların spot piyasaya yönelme ihtimalini güçlendiriyor.
Doğal gaz ve petrol ihracatı için kritik rota olan Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin durması, Avrupa ve Asya arasında ABD ve Avustralya’dan sağlanacak alternatif LNG için rekabeti artırıyor. Bu durumun fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği belirtiliyor.
AB depolarında doluluk oranı düşük seviyede
Rusya’dan gaz alımını durdurma kararı alan Avrupa Birliği ülkeleri de zorlu bir süreçten geçiyor. AB ülkelerinde doğal gaz depolarının doluluk oranı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla daha düşük bir seviye olan yüzde 30 civarında bulunuyor.
AB’ye üye ülkelerin temsilcilerini bir araya getiren ve doğal gaz depolaması ile arz güvenliğini izleyen Doğal Gaz Koordinasyon Grubu, Orta Doğu’daki gelişmelerin etkilerini değerlendirmek üzere 4 Mart’ta toplanacak.
