Avrupa Parlamentosu, Amerika Birleşik Devletleri'nde gümrük tarifeleri konusunda ortaya çıkan yeni belirsizlikler sebebiyle AB-ABD ticaret anlaşması üzerindeki tüm çalışmaları ve yapılması planlanan oylamayı durdurma kararı aldı. Uluslararası Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, yaşanan son gelişmelerin ardından yazılı bir açıklama yaparak sürecin mevcut durumunu paylaştı.
Yasama sürecinden sorumlu olan komitedeki siyasi grup temsilcilerinin özel bir toplantı gerçekleştirdiğini belirten Lange, alınan kararın gerekçelerini aktardı. ABD Yüksek Mahkemesi'nin 20 Şubat 2026 tarihinde Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) hakkında verdiği kararın sonuçlarının göz ardı edilemeyeceğini vurguladı. Komite başkanı, mevcut şartlar altında işlere her zamanki gibi devam etmenin artık bir seçenek olmadığını ifade etti.
Yüksek Mahkeme Kararı ve Yeni Gümrük Tarifeleri
Yüksek Mahkeme, Donald Trump tarafından yürürlüğe konulan tarifelerin dayandırıldığı IEEPA'nın başkana tarife koyma yetkisi vermediğine hükmetmişti. Bu karar üzerine ABD Başkanı Trump, aynı gün 1974 Ticaret Yasası'nın 122. Bölümü uyarınca tüm ülkelere yüzde 10 küresel gümrük vergisi getirilmesine yönelik yeni bir kararı imzaladı. 21 Şubat tarihinde ise diğer ülkelerden ithal edilen ürünlere uygulanacak bu küresel tarife oranının yüzde 15 seviyesine çıkarılacağı duyuruldu.
Uluslararası Ticaret Komitesi Başkanı, ABD tarafının Turnberry Anlaşmasını müzakere etmek ve uygulamak için kullandığı önemli yasal aracın artık mevcut olmadığını hatırlattı. Durumun her zamankinden daha belirsiz bir hal aldığını belirten yetkili, bu tablonun anlaşmayla sağlanmaya çalışılan istikrar ve öngörülebilirlik hedefleriyle tamamen çeliştiğini kaydetti.
Turnberry Anlaşması Şartlarından Açık Sapma
Yeni önerilen 122. maddenin ABD'ye ihracat yapan tüm ülkelere ayrım gözetmeksizin uygulanacağı ve en çok kayırılan ulus oranının üzerine ekleneceği belirtiliyor. Bu durumun bir sonucu olarak, ABD'nin Avrupa Birliği üzerinden yapacağı ithalatların yüzde 15 eşiğini aşan bir orana tabi olacağı hesaplanıyor. Lange, ortaya çıkan bu yeni tablonun Temmuz 2025'te İskoçya'daki golf sahasında tamamlanan Turnberry Anlaşması şartlarından açık bir sapma teşkil ettiğini vurguladı.
Geçmişteki müzakereler kapsamında AB ülkeleri, ABD ürünlerine gümrük tarifesi uygulamamayı kabul etmiş; buna karşılık Amerika Birleşik Devletleri'nin de AB ürünlerine yüzde 15 tarife uygulayacağı açıklanmıştı.
Gelecek Hafta Yapılacak Yeni Değerlendirmeler
Avrupa Parlamentosu'ndaki siyasi parti temsilcileri, ticari ilişkilerde açıklık, istikrar ve hukuki netlik sağlanana kadar ticaret anlaşmasına ilişkin çalışmaları tamamen askıya alma yönünde ortak bir karar verdi. Bu kararın doğrudan bir sonucu olarak, 24 Şubat tarihinde komitede gerçekleştirilmesi planlanan AB-ABD ticaret anlaşması oylamaları iptal edildi. Sürecin gidişatı ve askıya alma kararının durumu gelecek hafta yeniden masaya yatırılacak.
Parlamento, daha önce ocak ayında da Donald Trump'ın Grönland konusundaki tutumları ve bazı Avrupa ülkelerine tarife uygulanacağı yönündeki açıklamalarının ardından, söz konusu ticaret anlaşmasının onay sürecini geçici olarak durdurmuştu.
