Arjantin’den Yeşil Burun Adaları’na giden MV Hondius adlı gemide bildirilen salgın, nadir görülen ancak ölümcül olabilen hantavirüsü yeniden küresel gündeme taşıdı.
WHO, şu ana kadar bir doğrulanmış vaka ve beş şüpheli vaka üzerinde inceleme yürütüldüğünü belirtirken, laboratuvar testleri ve detaylı epidemiyolojik soruşturmaların sürdüğünü bildirdi.
Hantavirüs nedir?
Hantavirüs, çoğunlukla kemirgenler tarafından taşınan ve insanlara enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğünden havaya karışan parçacıkların solunmasıyla bulaşan ciddi bir viral enfeksiyon türü.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre, virüs en sık kurumuş kemirgen dışkısı veya idrarının bulunduğu ortamlarda ortaya çıkıyor. Nadir durumlarda kemirgen ısırıkları ya da tırmalamaları da bulaşma nedeni olabiliyor.
Hantavirüs hangi hastalıklara yol açıyor?
Virüs, iki ciddi klinik tabloya neden olabiliyor:
Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS)
Genellikle yorgunluk, ateş ve kas ağrılarıyla başlıyor. Ardından baş ağrısı, mide-bağırsak sorunları ve ciddi solunum yetmezliği gelişebiliyor. CDC’ye göre solunum sistemi tutulduğunda ölüm oranı yaklaşık %38 seviyesinde.
Böbrek Sendromlu Hemorajik Ateş (HFRS)
Daha çok böbrekleri etkileyen bu formda düşük tansiyon, iç kanama ve akut böbrek yetmezliği görülebiliyor. Özellikle Avrupa ve Asya’da daha yaygın rapor ediliyor.
Dünyada kaç vaka görülüyor?
Ulusal Sağlık Enstitüleri verilerine göre, dünya genelinde her yıl yaklaşık 150 bin HFRS vakası bildiriliyor. Vakaların büyük kısmı Avrupa ve Asya’da görülürken, en yüksek oranlardan biri Çin’de kaydediliyor.
ABD’de ise hantavirüsün ilk kez tanımlandığı 1993 yılından 2023’e kadar toplam 890 vaka rapor edildi.
Tedavisi var mı?
Hantavirüs için spesifik bir antiviral tedavi bulunmuyor. Bu nedenle erken teşhis ve destekleyici bakım büyük önem taşıyor.
Tedavi yöntemleri arasında:
Oksijen desteği
Yoğun bakım takibi
Mekanik ventilasyon
Antiviral destek tedavileri
Diyaliz (böbrek tutulumu durumunda)
yer alabiliyor. Uzmanlar, hastalığın erken dönemde fark edilmesinin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Hantavirüsten nasıl korunulur?
CDC ve sağlık otoriteleri, korunmanın en etkili yolunun kemirgenlerle teması önlemek olduğunu vurguluyor. Öneriler arasında:
Ev ve iş yerlerinde kemirgen giriş noktalarını kapatmak
Bodrum, çatı katı ve depolarda hijyen sağlamak
Kemirgen dışkısı temizlerken maske ve eldiven kullanmak
Kapalı alanları havalandırmadan temizlik yapmamak
bulunuyor.
Son dönemde dikkat çeken hantavirüs vakaları
Hantavirüs, son yıllarda nadir görülse de zaman zaman yüksek profilli vakalarla gündeme geliyor. Şubat 2025’te Oscar ödüllü oyuncu Gene Hackman’ın eşi Betsy Arakawa’nın, hantavirüs bağlantılı solunum yolu hastalığı nedeniyle hayatını kaybettiği açıklanmıştı.
Arakawa’nın yaşadığı mülk çevresinde fare yuvaları ve ölü kemirgenler tespit edilmişti.
Yolcu gemisindeki salgını önemi?
MV Hondius vakası, hantavirüsün yalnızca kırsal ya da izole alanlarda değil, belirli koşullar oluştuğunda kapalı ve hareketli ortamlarda da ciddi tehdit oluşturabileceğini gösteriyor.
