İran lideri Ayetullah Ali Hamaney, 19 Nisan 1939’da Meşhed kentinde doğdu. Dini ilimler eğitimini Meşhed ve Kum kentlerinde aldı, ve genç yaşta politik ve dini mücadeleye katıldı. 1962 yılında Kum’da Ayetullah Humeyni’nin Şah’a karşı başlattığı harekete destek verdi. Bu süreçte çeşitli aralıklarla tutuklandı ve sürgüne gönderildi.
Devrim ve yükselişi
1978’de İslam Cumhuriyeti Partisi’nin kurucularından biri oldu. 1979’da İran İslam Cumhuriyeti’nin kuruluşunun ardından Temmuz ayında Savunma Bakanı Yardımcılığına getirildi. Aynı yıl, İslam İnkılabı Muhafızları Ordusu Başkanlığına atanmasının yanı sıra Tahran Cuma namazı imamı oldu.
1980’de, İmam Humeyni tarafından İran Yüksek Savunma Şurası’na temsilci olarak atandı ve aynı yıl Tahran milletvekili seçildi.
Cumhurbaşkanlığı dönemi
27 Haziran 1981’de, Tahran Ebuzer Camisi’nde Halkın Mücahitleri tarafından düzenlendiği iddia edilen bombalı saldırıda ağır yaralandı. Ekim 1981’de yapılan seçimlerde devrim sonrası İran’ın 3’üncü Cumhurbaşkanı oldu, 1985’te yapılan seçimlerle ise ikinci kez Cumhurbaşkanlığı görevine getirildi.
Liderlik makamına yükseliş
1989’da Ayetullah Humeyni’nin vefatının ardından, Hamaney, Uzmanlar Meclisi tarafından İran’ın en üst makamı olan Lider (Rehber) olarak seçildi. Bu süreçte, Haşimi Rafsancani’nin desteği kritik rol oynadı.
Hamaney’in liderlik makamı, İran’daki tüm devlet organlarının üzerinde bir otoriteye sahip. İran Cumhurbaşkanı dahil olmak üzere tüm devlet organlarının faaliyetlerini denetleme yetkisine sahip olan Rehber, İç ve dış politika ile güvenlik kararlarında son söz sahibi oldu.
Yönetim tarzı ve uluslararası ilişkiler
Hamaney’in yönetimi boyunca Batı karşıtlığı ön plandaydı, buna karşın Rusya ve Çin ile ilişkiler geliştirmeye çalıştı. Silahlı kuvvetler üzerinde doğrudan kontrolü bulunan Hamaney, hem iç güvenlik hem de dış politika alanında belirleyici bir figür olarak öne çıktı.
Toplumsal tepkiler ve son yıllar
Özellikle son yıllarda ekonomik krizler ve yönetim sorunları, sokak gösterilerini ve yönetim karşıtı eylemleri artırdı. Hamaney, bu eylemlerin hedefi olurken, İran iç siyasetinde siyasi kutuplaşmanın merkezi figürü olarak kaldı.
