ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) yayımladığı 2026 Ulusal Savunma Stratejisi, Washington'un güvenlik paradigmasında köklü bir değişikliğe gittiğini ortaya koydu. Belgede Panama Kanalı, Meksika Körfezi ve Grönland gibi Batı yarım küredeki kritik noktaların 'ulusal çıkarların korunacağı yerler' olarak tanımlanması, uzmanlar tarafından ABD'nin anavatan güvenliği algısını sadece sınır hatlarından çıkarıp, bu sınırlara erişimi kontrol eden 'yakın çevre' üzerinden yeniden kurguladığı şeklinde yorumlandı.
Akademisyenler ve stratejistler, ABD'nin bu hamlesini 'küresel hegemonya arzusundan bölgesel hakimiyeti pekiştirmeye dönüş' ve 'savunma hattını ileriye taşıma' olarak nitelendiriyor.
'Savunma Derinliği' ve Stratejik Uç Kaleler
Milli Savunma Üniversitesi Müşterek Harp Enstitüsü'nden Dr. Öğretim Üyesi Hayati Ünlü, belgedeki vurgunun ABD'nin güvenlik tanımını değiştirdiğinin en net göstergesi olduğunu belirtti. Ünlü'ye göre ABD, Çin ve Rusya gibi küresel rakiplerinin Batı Yarım Küre'de herhangi bir lojistik veya askeri varlık göstermesini, doğrudan anavatanın fiziksel bütünlüğüne bir tehdit olarak kodluyor.
ABD'nin savunma anlayışını 'pasif savunma'dan, rakibi kıta uzağında tutmayı hedefleyen 'stratejik engelleme' aşamasına taşıdığını ifade eden Ünlü, şunları kaydetti:
'ABD savunma doktrininde 'anavatan' kavramı fiziksel olarak halen ana karayı ifade etse de 'savunma derinliği' kavramı Panama ve Grönland gibi stratejik düğüm noktalarını bu tanımın operasyonel parçası haline getirdi. Eğer bir rakip güç Panama Kanalı'nı veya Grönland'daki geçiş yollarını kontrol edebiliyorsa, ABD ana karası artık güvende değildir. Özellikle Grönland'ın dahil edilmesi, Kuzey Kutbu'nun erimesiyle açılan yeni rotaların ve Rusya/Çin etkisinin doğrudan bir ulusal güvenlik meselesi olarak görüldüğünün kanıtıdır.'
Monroe Doktrini'nin Dönüşü ve 'Barışı Güçle Sağlama'
CASSIS Kıdemli Uzmanı ve Beykoz Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, ABD'nin 1823 tarihli Monroe Doktrini'ne atıfta bulunarak, Washington'un 'düşman' olarak tanımladığı güçleri yakın çevresinden uzak tutmayı hedeflediğini vurguladı. Noi, bu bölgelerin petrol zenginliği, seyrüsefer güvenliği ve ticaret yolları açısından kritik öneme sahip olduğuna dikkat çekti.
ABD'nin son dönemdeki Venezuela hamlesi gibi adımların bu stratejinin bir parçası olduğunu belirten Noi, strateji belgesindeki 'Barışı güçle elde etme' yaklaşımını şöyle özetledi:
- Caydırıcılık: Askeri savunma sanayiine devasa yatırımlar.
- Teknolojik Üstünlük: Nükleer, siber, uzay gücü ve 'Golden Dome' (Altın Kubbe) projeleriyle yapay zeka entegrasyonu.
- Maliyet Etkinliği: Daha hedef odaklı, az kayıplı ve az maliyetli operasyonlar.
Noi ayrıca, ABD'nin Avrupa ve Orta Doğu gibi bölgelerde doğrudan varlık göstermek yerine müttefiklerinin sorumluluk almasını teşvik eden bir politika izleyeceğini, önceliğin iç güvenlik ve yakın çevre (Güney-Kuzey Amerika, Arktik) olduğunu belirtti.
'Küresel Hegemonyadan Kıtasal Güvenliğe Dönüş'
İstanbul Aydın Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Tarık Oğuzlu ise stratejiyi, ABD'nin küresel iddialarını bir kenara bırakıp 'ölçütü küçültmesi' olarak yorumladı. Oğuzlu'ya göre ABD, Bering Boğazı veya Hint Okyanusu gibi uzak bölgeleri kendi doğrudan güvenliği için birincil öncelik olarak görmüyor; bunun yerine enerjisini kendi topraklarına yakın bölgelere yoğunlaştırıyor.
Oğuzlu, bu yaklaşımın ABD'nin 7. Başkanı Andrew Jackson'ın dış politika anlayışıyla örtüştüğünü belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
'Bu strateji, 'Eskisi kadar küresel bir hegemonya arzum yok ama Batı yarım kürede olan bitene daha fazla kulak kabartıyorum' anlamına geliyor. Panama ABD sınırları içinde olmasa da hegemonik bir güç için kendi güvenliğini sınırlamaz. Bu bakış açısına göre; güçlü bir ordu gerekir ama bu orduyu misyonerlik edasıyla uzak coğrafyalara göndermeye, ulus inşası projelerine girmeye gerek yoktur. Ancak biri yan gözle baktığında kafasına balyoz indirecek şiddette bir güç bulundurulmalıdır.'
ABD'nin 2026 Strateji Belgesinde Neler Vardı? Pentagon tarafından 24 Ocak'ta yayımlanan belgede 'Anavatanın korunması' birinci öncelik ilan edilmiş, 'Batı Yarımküre'de Amerika'nın çıkarlarını aktif ve korkusuzca savunacağız' ifadesi kullanılmıştı. Belge, ABD ordusu ve ticaretinin Panama Kanalı, Meksika Körfezi ve Grönland gibi bölgelere erişiminin mutlak suretle güvence altına alınacağını taahhüt ediyor.
