Amerika Birleşik Devletleri, Birleşmiş Milletler (BM) insani yardım çalışmaları için 2 milyar dolarlık bir taahhütte bulunduğunu duyurdu. Ancak bu yardım sözü, Donald Trump yönetiminin ABD dış yardımlarını büyük ölçüde kestiği ve BM ajanslarını 'yeni finansal gerçekler' karşısında 'uyum sağlamaları, küçülmeleri ya da yok olmaları' konusunda uyardığı bir dönemde geldi.
Söz konusu miktar, ABD'nin geçmişte yaptığı katkıların küçük bir bölümünü oluşturmasına rağmen yönetim, bu tutarın Amerika'nın 'dünyanın en büyük insani yardım bağışçısı' statüsünü koruyacak cömert bir miktar olduğuna inanıyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, yeni modelin BM insani yardım yükünü diğer gelişmiş ülkelerle daha iyi paylaşacağını belirtti. Rubio, BM'nin şişkin kadroları azaltmasını, tekrarlayan işleri ortadan kaldırmasını ve güçlü etki, hesap verebilirlik ve denetim mekanizmalarına bağlı kalmasını şart koştuklarını ifade etti.
'Eski Sistem Öldü': Yeni Yardım Modeli ve Kesintiler
Bu taahhüt, paranın ajanslara ve önceliklere dağıtılacağı bir şemsiye fon oluşturuyor. Bu yapı, ABD'nin BM genelinde talep ettiği ve birçok insani yardım çalışanını endişelendiren köklü değişikliklerin kilit bir parçasını temsil ediyor. BM verilerine göre, 2 milyar dolarlık tutar, son yıllarda yıllık 17 milyar dolara kadar çıkan geleneksel ABD insani yardım fonlarının sadece bir kısmını oluşturuyor. ABD yetkilileri, bu tutarın 8 ila 10 milyar dolarının gönüllü katkılardan oluştuğunu belirtiyor. ABD ayrıca BM üyeliğiyle ilgili yıllık aidatlarını ödemeye devam ediyor.
Cenevre'deki basın toplantısında konuşan Dışişleri Bakanlığı dış yardımlardan sorumlu yetkilisi Jeremy Lewin, 'Kumbara, sadece eski sisteme dönmek isteyen kuruluşlara açık değil' diyerek net bir mesaj verdi. Lewin, Başkan Trump'ın eski sistemin öldüğünü açıkça belirttiğini vurguladı. Dışişleri Bakanlığı, bireysel BM ajanslarının 'uyum sağlamak, küçülmek ya da ölmek' zorunda kalacağını kaydetti. Eleştirmenler ise Batılı ülkelerin yardım kesintilerinin vizyonsuz olduğunu, milyonlarca insanı açlığa, yerinden edilmeye veya hastalığa sürüklediğini ve ABD'nin yumuşak gücüne zarar verdiğini savunuyor.
Küresel Kriz Yılında Ajansların Geleceği ve OCHA'nın Rolü
Bu hamle, mülteci, göç ve gıda yardımı ajansları da dahil olmak üzere birçok BM kuruluşu için kriz dolu bir yılı taçlandırıyor. Trump yönetimi halihazırda milyarlarca dolarlık ABD dış yardımını keserek ajansları harcamaları, yardım projelerini ve binlerce istihdamı azaltmaya zorladı. İngiltere, Fransa, Almanya ve Japonya gibi diğer geleneksel bağışçılar da ödemeleri azalttı. ABD'nin taahhüdü, eski İngiliz diplomat Tom Fletcher tarafından yönetilen BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA) ile yapılan ön bir anlaşma çerçevesinde şekilleniyor.
Geçtiğimiz yılı ABD yetkililerini BM fonlarını tamamen terk etmemeleri için ikna etmeye çalışarak geçiren Fletcher, Cenevre'deki imza töreninde iyimser bir tablo çizdi. Fletcher, 'Bu çok, çok önemli bir dönüm noktası katkısıdır. Bir ay önce rakamın sıfır olacağını tahmin ederdim' dedi. Fletcher, elde edilemeyenlere odaklanmak yerine, bu katkı sayesinde hayatı kurtulacak milyonlarca insana odaklanmak gerektiğini vurguladı. Ancak ABD katkılarını geri çekerken dünya genelinde ihtiyaçlar hızla artıyor; Sudan ve Gazze'de kıtlık kaydedilirken, iklim değişikliğine atfedilen seller ve kuraklıklar binlerce kişiyi evinden etti.
Hedeflenen Ülkeler ve Kapsam Dışı Kalan Bölgeler
ABD'nin 'uyum sağla ya da öl' söyleminin kendisini endişelendirip endişelendirmediği sorusuna Fletcher, 'Seçenekler uyum sağlamak ya da ölmekse, ben uyum sağlamayı seçiyorum' yanıtını verdi. ABD yetkilileri, 2 milyar doların OCHA'nın yıllık para çağrısını finanse etmeye yardımcı olacak ilk ödeme olduğunu belirtiyor. Değişikliklerin özünde, belirli krizlere veya ihtiyaç sahibi ülkelere yönlendirilebilecek fon havuzları oluşturmak yatıyor. Başlangıçta Bangladeş, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Haiti, Suriye ve Ukrayna dahil olmak üzere toplam 17 ülke hedefleniyor.
Dünyanın en zor durumdaki iki ülkesi olan Afganistan ve Yemen, ABD yetkililerinin yardımların Taliban ve Husi isyancılara yönlendirilmesi endişesi nedeniyle listeye dahil edilmedi. Filistin toprakları da listede yer almıyor; yetkililer bu bölgenin Trump'ın henüz tamamlanmamış Gazze barış planından kaynaklanan parayla karşılanacağını belirtiyor. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de duyuruyu memnuniyetle karşılayarak 'her doların önemli olduğunu' ifade etti. ABD'nin BM Büyükelçisi Mike Waltz ise bu 'insani yardım sıfırlamasının' daha az vergiyle daha fazla yardım sağlaması gerektiğini ve ABD dış politikasıyla uyumlu olması gerektiğini vurguladı.
AP News
