Challenger, Gray & Christmas tarafından yayımlanan ocak ayı raporuna göre, ABD merkezli işverenlerin duyurduğu işten çıkarmaların sayısı, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 118 artarak 108 bin 435'e yükseldi. Böylece ocak ayı işten çıkarmaları, 2009'dan bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.
İşten çıkarmaların en yoğun yaşandığı sektörler ise ulaştırma, teknoloji, sağlık hizmetleri, kimya ve medya oldu.
Yapay zeka ve ekonomik baskılar öne çıkıyor
Raporda, işten çıkarmaların başlıca nedenleri arasında sözleşme kayıpları, piyasa ve ekonomik koşullar, yeniden yapılanma, mağaza, birim veya departman kapanmaları yer aldı. Bunun yanı sıra yapay zeka uygulamalarına geçiş ve tarifeler de gerekçeler arasında gösterildi.
Şirketlerin verimlilik hedeflerinin ötesinde, tüketici harcamalarındaki durgunluk, maliyet baskıları ve ekonomik yavaşlama beklentileri de yeniden yapılandırma kararlarını hızlandırıyor.
Beyaz yakada daralma dikkat çekiyor
Yapay zeka ve otomasyonun iş süreçlerini dönüştürmesiyle birlikte beyaz yakalı istihdamda belirgin bir daralma yaşanıyor. Özellikle teknoloji, perakende ve iletişim sektörlerinde faaliyet gösteren büyük şirketlerin binlerce kişilik küçülme kararları, iş piyasasında rekabetin sertleştiğini ortaya koyuyor.
Amazon, UPS, Meta ve Nike gibi küresel devlerin peş peşe açıkladığı işten çıkarma kararları, bu dönüşümün kalıcı olabileceğine işaret ediyor.
Amazon yönetim katmanlarını azaltıyor
ABD'li e-ticaret devi Amazon, 28 Ocak'ta dünya genelinde yaklaşık 16 bin çalışanını daha işten çıkarma kararı aldı.
Amazon İnsan Deneyimi ve Teknolojiden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Beth Galetti, bu adımın bürokrasiyi azaltmak, karar alma süreçlerini hızlandırmak ve bireysel sorumlulukları artırmak amacıyla atıldığını belirtti.
Şirket, Ekim 2025'te de 14 bin beyaz yakalı çalışanla yollarını ayırmış, 2026'da yeni kesintilerin olabileceği sinyalini vermişti.
Dow ve Meta odağını yapay zekaya çeviriyor
Kimya şirketi Dow Inc, maliyetleri düşürmek ve verimliliği artırmak amacıyla yaklaşık 4 bin 500 kişiyi işten çıkarmayı planladığını açıkladı. Şirket, iş süreçlerinin otomasyon ve yapay zeka ile yeniden şekillendirileceğini duyurdu.
Teknoloji devi Meta ise Reality Labs biriminde çalışanların yaklaşık yüzde 10'unu işten çıkarmayı planlıyor. Bu adımın, şirketin kaynaklarını yapay zeka destekli ürünlere kaydırma stratejisinin bir parçası olduğu belirtiliyor.
UPS'ten 30 bin kişiye kadar küçülme planı
ABD merkezli nakliye şirketi UPS, bu yıl çalışan sayısını 30 bin kişiye kadar azaltmayı hedefliyor. Şirket, otomasyon yatırımları ve tesis kapatmalarıyla maliyetleri düşürmeyi amaçlıyor. UPS, geçen yıl da 48 bin kişiyi işten çıkardığını açıklamıştı.
Perakende ve telekom sektöründe de kesintiler sürüyor
Nike, otomasyonu hızlandırmak amacıyla 775 çalışanını işten çıkaracağını duyururken, HP yapay zeka odaklı dönüşüm kapsamında 4 bin ila 6 bin kişiyle yollarını ayırmayı planlıyor.
Verizon, T-Mobile, Walmart ve Target gibi şirketler de operasyonlarını sadeleştirmek ve maliyetleri kontrol altına almak için iş gücünü azaltan firmalar arasında yer alıyor.
citigroup personel azaltımını sürdürecek
Citigroup, ocak ayında yaklaşık 1000 çalışanın işine son verirken, 2026'ya kadar personel azaltımının süreceğini açıkladı.
American Airlines ise verimlilik hedefleri doğrultusunda yönetim ve destek kadrolarında yüzlerce çalışanı etkileyen işten çıkarmalara hazırlanıyor.
ABD genelinde art arda gelen bu kararlar, yapay zeka destekli dönüşümün ve ekonomik belirsizliklerin iş gücü piyasasında kalıcı etkiler yaratabileceğini gösteriyor.
